Skip to main content

Full text of "Upsala universitets konstitutioner af år 1655"

See other formats


Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http : //books . qooqle . com/| 



^^sws.^a 




tgatiiarli ffollege iMmri 



OHARLES MINOT 



1 



Received g^ ^ t/^OA^^f f^ff- 



X 



/ 



UPSALA UNEVERSITETS ARSSKRIFT 1890. 

PUOGUAM II. 



UPSALA UNIVERSITETS 
KONSTITUTIONER 

AF AR 1655 



FOR FORSTA gAnGEN UTGIFNA 



AF 



CLAES ANNERSTEDT. 



- :^'- ' '' 




UP8ALA 

AKADEMISKA BOKHANDELN. 

(C. J. LUHDBIRdH). 



1 

i 



) 



} 



o 



pSALA-UNjy_ERSITETS 
KONSTITUTIONER 

AF AR 1655 



fOr fOrsta gAngen utgifna 



AF 



CLAES ANNERSTEDT. 



Upsala-Universitets Arsskrift 1890. ^V/,7 

Program U. 



^ UPSALA 1890 

AKADBMISKA BOKTRYCKERIET 
KDV. BRRUN6. 



^-^^■J^ 








^ •» 



/ 










> y 








; 




c^. 


^ _■' 


^ 


« 










i 





I. 



Inledning. 

I nara tvenne Irhundraden voro konstitutioncrna af 1655 den 
lag som bestamde universitetets organisation och reglerade dess 
verksamhet; och snart aro fyrtio 5r gSngna, sedan de aflostes af 
sin eftertradare, statuterna af 1852. Det torde dS visserligen icke 
vara for tidigt, att denna for kannedomen af universitets lif bch 
historia s3l viktiga handling offentliggores. Man kan val frSga, huru 
det varit mojligt, att icke behofvet framtvungit dessa konstitutio- 
ners utgifvande under den linga tid, dS de voro gSllande lag. Ty, 
trots det att itskilliga afskrifter fran olika tider annu aro i behall, 
mStte det ej varit vanligt, att alla de som bort forskafTa sig en 
sSdan afskrifl verkligen agt den, di sjalfva universitetskanslaren, 
som dock ovilkorligen borde haft ett exemplar till sitt forfogande, 
en gSng kunnat offlcielt skrifva till konsistorium, att han Aort^ det 
en paragraf af visst innehall skulle forefinnas i konstitutionerna ^). 

Annu i vSra dagar aga dessa konstitutioner en stor betydelse 
for en hvar som tager lifligare del i universitetets oden och vill 
forska efter dess verksamhet i flydda tider, aldenstund vi annu i 
den dag som ar till betydlig del bygga pS den grund som vSra 
fader lade i det sjuttonde seklet Ty detta har varit universitetets 
lycka, att dess historia icke har att uppvisa nSgra minnen af revo- 
lutionara omskapningar, utan att dess lif, uppvaxt p5 fosterlandsk 
grundval, har alt fortfarande fltt frSn denna utveckla sig, utan att 
nSgonsin forlora sitt sammanhang med det forflutna. 

Redan i sig intressanta som ett minne af den storartade verk- 
samhet pS alla omraden, hvilken utmarkte de kraftfulla mannen 



1) Bref af 23 Juni 1696. 



11 

^ frSn vlr storhetstid, aro de det annu mera di de sattas i samband 
med det som gltt forut och det som foljde efter. Och det kan 
darfor vara pi sin plats att med nSgra inledande ord erinra 
om dessa konstitutioners tillkomst och de viktigare forandringar i 
forut gallande ordning som genom dem infordes. Jamforelsen 
med eftertradaren eller statuterna af 1852 kan en hvar med latt- 
het g5ra. 

Universitetets aldsta konstitutioner, hufvudsakligen utarbetade 
af Axel Oxenstjerna, blefvo &r 1626, pH uppdrag af Gustaf II Adolf, 
utPardade af rikskanslaren och universitetets forste kanslar^ Johan 
Skytte '). Konungen hann sjalf aldrig ofverse dem, och de erhoUo 
darfbr aldrig haller kunglig koniirmalion. Redan denna omstan- 
dighet gjorde naturligt, att man si tidigt som under den foljande 
regeringen kunde tanka pa att omarbeta dem, forutom att de it- 
skilliga bristcr som deras tillampning mSste bringa i dagen harpi 
kunnat inverka. Man far namligen ej forgata att lagstiftaren Slv 
1626 haft att rora sig pi ett omrSde, dar de historiska forutsatt- 
ningarne i det mesta saknades, och dar man s&Iedes ej garna kunde 
undga att gora sig skyldig till misstag. Darfor Anna vi arbetet 
p& en revision begynna redan 1647 och med afbrott fortsattas, 
ehuru det forst efter Karl X:s uppstigande pS tronen blef slutfordt. 

Magnus Gabriel De la Gardie^ som i December 1654 intog den 
plats som universitetskanslar, hvilken genom den store rikskansla- 
rens bortgSng blifvit ledig, fick inviga sin nya verksamhet med 
att taga dcl i de nya konstitutionernas fullandande. Det forslag, 
som pSi Axel Oxenstjernas befallning och under hans medverkan 
vid universitetet utarbetats, hade sedan genomgatt en ny revision 
i hufvudstaden af en kommitt^, i hvilken, utom professorerna Lars 
Stigselius, Johan Loccenius och Henrik Ausius^ insattes Johannes 
Matthiae, biskop i Strangnas, Erik Emporagrius, pastor primarius i 
Stockholm, statssekreteraren Anders Gyldenklo, Assessor Daniel 
Behm och revisionssekreteraren Johan Stiernhook, alla fem f. d. 



I) Nftrmare hirom kao Ifisas hos Anqerstedt, C, Upsala Universitets hist. I. 
s. 215 ff. 






m 

professorer, de fyra forste i Upaala, den siste i Abo. Och darefter 
hafva under h5sten 1654 sannolikt alla fakulteter (med visshet it- 
minstone den filosofiska) fStt vid forslaget g5ra sina anmarkningar. 
I konsistoriet togs saken under ytterligare behandling i Januari 
1655 i De la Gardies narvaro och under hans ledning. Men annu 
var man ej vid m&let. I vissa punkter stodo meningarne skarpt 
mot hvarandra, sarskilt i fr&ga om teologemas ansprik darpl, att 
for promotion i filosofiska fakulteten skuUe fordras en foregSende 
teologisk examen, hvilket ihardigt af den senare bekampades. Och 
dMrfor var forslaget afven under Februari minad fortfarande fore- 
mil for konsistoriets och fakulteternas kritik. 

Nar det slutligen kom under regeringens behandling, foU det 
i de b^ta hander. Statssekreteraren Matthias Biomklo, sjalf en 
universitetets larjunge och f. d. larkre vid detsamma, en man som 
med vidstrackta studier forenade statsmannens blick och en lef- 
vande karlek till bildningens sak, har varit forst De la Gardies 
rSdgifvare i saken och sedan sannolikt forberedt arendet till fore- 
dragning infor konungen. Ty man iterfinner i konstitutioneraa 5t- 
skilligt som han bevisligen forordat, och det af Karl X d. 27 Juni 
1655 undertecknade originalet ar af Bjornklo kontrasigneradt '). 
Det varma intresse for universitetets sak som han vid detta till- 
falle lade i dagen gor honom storsta heder. Och i en tid sl van 
som denna vid s& kallade vangifvor visar det en verklig oegen- 
nytta, att dS universitetet ville visa sin tacksamhet mot honom 
genom en hedersgSfva af 50 dukater, afbojde han detta, forklarande 
sig nojd, darest konsistorium kunde finna att hans brorson vore 
vardig ett stipendium. 

En jamfbrelse af de nya konstitutionerna med de aldre af 
1626 visar, att man med varsam hand gjort forandringar, i det 
dessa med fi undantag inskranka sig till borttagande af hvad som 
befunnits vara bestamdt olampligt och andrande eller tillaggande 



I) Dokumentet skrifvet p& papper in folio med vidhfingande rikssigill och in- 
bundet i r5dt saffiansband roed rika eleganta guldpressningar f^rvaras i konsistorie< 
arkivet 

1655 Irs konstitation^r. XI 



IV 

dar ett verkligt behof af nSgot nytt visat sig foreligga. I sina 
hufvuddrag har darfor organisationen forblifvit oforandrad. For 
de fbrandringar som agt rum vilja vi nu redogora. 

Vid de inledande allmanna bestammelsema faller genast i ogat^ 
att forbudet att lara n&got som strider mot den Augsburgiska be- 
kannelsen blifvit skarpt, genom att hartill foga epitetet den o/br- 
dndrade^ och att detta bekannelsevilkor afven inryckts i kompe- 
tensvilkoren for kanslarsambetet, Hksom det utstrackts till promo- 
vendi i alla fyra fakulteterna, efter att forut blott hafva gallt for 
teologema. — I afseende pS den akademiska jurisdiktionen ar in- 
gen forandring gjord, af det naturliga skal, att privilegierna ej un- 
dergStt nagon fdrandring, och det ar p& dessa som jurisdiktionen 
hvilar, liksom dess granser dar bestammas. 

Kanslarns stallning s&som hogste ledare af universitetets sty- 
relse har ej undergitt nigon rubbning. Universitetets redan i pri- 
vilegierna af 1625 omiormalda forslagsratt fins nu intagen i sjalfva 
konstitutionerna. Men hans iligganden aro mera tydligt praciserade, 
sarskilt dari, att han itminstone en gSng hvaije %x skall besoka 
universitetet och med synnerlig omsorg hafva ogat pi den eko- 
nomiska forvaltningen. Det ar val bekant, huru denna bide forut 
och i linga tider efterSt utmarkte sig for sorglig oordning. — 
Arkebiskopens stallning som sjalfskrifven prokanslar forblef aldeles 
densamma som forut. 

Det oklara i de bagge konsistoriernas, det storres och det 
mindres, inbordes stallning, si som de i 1626 irs konstitutioner 
omtalas, ar i det narmaste undanrojdt. Det mindre skall utofva 
den akademiska jurisdiktionen i smarre mil, uppratthilla disciplinen 
bland ungdomen samt handlagga de ekonomiska arenden, som af 
inspectores aerarii och rantmastaren dit hanskjutas, hvilka i dylika 
fall dar taga sate. Dess medlemmar aro ej langre utsedda for lifs- 
tid, utan valjas ur hvarje fakultet endast for en tid af ett halft Sr, 
och deras antal har minskats frin 10 till 5. Det storre konsistoriet 
har, i motsats till hvad de aldre konstitutionerna tydligen asyftade 
och den filosofiska fakulteten Sfven yrkat, blifvit arendernas medel- 



punkt. Det skall nu sammantracla en gang ordinarie i m&naden, 
och dess funktioner, som omfatta alt hvad som ej for det mindre 
undantagits, angifvas med storre vidlyftighet an forut varit fallet. 
For att gora slut pi ett sjalfsvlld som borjat inrita sig^ dsattas nu 
boter ej blott for uteblifvande, utan afven for sentkommande och 
bortging i otid frln sammantradena. En egendomlighet i aren- 
dernas handlaggning ar, att voteringen begynner uppifr&n, icke 
sasom &t 1626 stadgats och bruket nu ar, nedifr&n. Rektor, som 
hittills icke i allmanhet haft votum i konsistorium^ erhaller nu denna 
ratt, men i stallet ofverRyttas den utslagsrost han haft vid paria 
vota pi prokanslaren. Och darjamte ager han nu afven rattig- 
heten att fran voteringen utesluta den, som, ehuru varnad, fornoter 
tiden med ofverflodigt ordande och si hindrar de andra, en makt 
som utan tvifvel kunde missbrukas^ men val kunde hafva sin an- 
vandning i sival den ena som andra af delibererande forsamlingar. — 
Akademinotarien for nu titel af sekreterare, och till hans funk- 
tioner lagges att vid borjan af hvarje sammantrade hafva fore- 
giende protokoU fardigt till justering. En amanuens forordnas nu 
ocksi till hans bitrade. 

Rektor ar sisom forut ej blott konsistoriets ordforande, utan 
fbrvaltningens hufvud. Som vilkor for valbarhet faststalles nu, att 
man skall i tva ir innehaft sitt professorsambete. I ofrigt var det 
hvarje halfir forsiggSende valet, liksom det hittills varit, foga mera 
Hn en form, dS ju ambetet skuUe ga i tur efter fakulteter och 
inom dessa efter alder. Hans makt och ansvar utstakas med tyd- 
ligare bestammelser. Bland hans nya skyldigheter fortjanar namnas 
den, att han skall vid sin afging inlemna i arkivet en forteckning 
ofver terminens studenter. Den okrankbarhet till person och egen- 
dom som redan 1626 honom tillerkants utstrackes nu, till att galla 
ej blott gent emot dem som lyda under universitetets jurisdiktion, 
utan afven mot andra, och brott harutinnan belaggas med forlust 
af handen eller annat efter forseelsen lampadt strafT. 

Konsistoriets ratt att vid intraffande ledighet af en professur 
upps^tta forslag efter vederborande fakultets horande tyckes i kon- 



VI 

stitutionerna af 1626 innefattat skyldigheten att uppsatta blott en 
och denne enhalligt utvald person. Nu sages uttryckligen att det 
kan foresli flere, liksom att desse skola for ambetet speciminera. 
Men lika oklart forblifver, om ej K. Maj:t kan utnamna ^fven utom 
forslaget. Det ar bekant, att bSde forut och efterSt utnamningar 
hafva skett, ej blott utom forslaget, utan Mfven utan afvaktande af 
ett sSdant. 

Fakulteternas dekaner fingo sig nu ilagdt att vaka sk val ofver 
sina koUegers forelasningar som ofver deras uppfDrande. For forsta 
gangen gifves foreskrift, att hvarje fakultet skall skaffa sig eget 
sigill och fora ordentlig protokollsbok ; som notarier kan man an- 
vanda nSgra af de studenter, som innehafva dubbla stipendier. 
Dekanerna skola hafva ledningen och kontroUen ofver adjunktemas 
verksamhet. Denna institution, framkallad af behofvet att h&lla 
en reserv af yngre larare, var nu utstrackt frin den filosofiska till 
alla fakulteter. Men den var fortfarande nedtryckt bide. hvad 
ekonomiskt och vetenskapligt oberoende angick. Fakulteten agde 
bestamma deras verksamhet, som skulle best^ i disputerande och 
meddelande af enskild undervisning; eget nog ft)runnades rattig- 
heten att for denna senare taga betalning endast St filosofiska 
fakultetens adjunkter. 

I afseende a promotionerna aro ej obetydliga forandringar vid- 
tagna. Stadgandet om sex Srs studier for filosofisk grad och af 
ytterligare tre 5r for dylik inom hogre fakultet ar bortfallet. I den 
filosofiska skall hufvudvikten laggas pS grekiska och latin, framfor 
alt p& det senare. Promovendus som har for afsikt att soka be- 
fordran inom ett stift skall forete anbefallningsbref frin stiftets 
biskop. Men dMrjamte hade teologerna, trots det haftiga motst&nd, 
som vi forut omtalat, lyckats genomdrifva, att for examen i de 
tre andra fakulteterna erfordrades intyg frSn den teologiska om for- 
varfvade insikter i vissa af dess amnen. Det var fbr visso bisko- 
parnes starka inlagg for saken, dS konstitutionsforslaget vid riks- 
dagen understaldes deras betankande, som har gifvit utslaget. Man 
tnSi dock ej tro, att teologerna ensamme reste anspr&k som kunna 



VII 

synas oss nSgot egendomliga. Filosofiska fakulteten t. ex. hade 
foreslagit en paragraf af den lydelse, att det skuUe vara en hvar 
forbjudet att, utan konsistoriets och fakulteternas samtycke, fore- 
lasa ofver nigon annan, an en klassisk och godkand forfattare, och 
sarskilt ofver nyare och an mer ofver annu lefvande; men den 
blef som sig borde lemnad utan afseende. Det var en slags gen- 
gald till filosofiska fakulteten, di konstitutionerna afven stadgade, 
att for grad i de tre hogre fakulteterna erfordrades intyg frin den 
filosofiska om insigter i sprSk; allman historia och filosofi. — Fakul- 
tetsexamen sonderfoll sisom forut i tvanne. Den forsta kallad den 
enskilda examen var hvad vi nu forsta under detta namn. En 
nyhet i denna var, att for filosofiska graden infordes ett foregSende 
latinskt skrifprof, och att i denna fakultet, utom dekanus, blott 
tva professorer (forut fem) deltogo i examen, i ofriga fakulteter 
alla medlemmar. Och examenstiden, forut bestamd endast for den 
filosofiska och da till tv& timmar, utstracktes nu till fyra fbr denna, 
sex fbr juridiska och medicinska samt atta for den teologiska fakul- 
teten. Den andra den s. k. ofTentliga examen bestod i disputa- 
tioner och forelasningar. Alla skulle, liksom hittiils, disputera 
under n&gon professors prasidium, men en hvar for sarskild af- 
handling, under det hittils anda till sju pi en glng kunnat upp- 
trada som respondenter vid samma tillfalle. 

Dekanus ar ej langre sjalfskrifven promotor, utan uppdraget 
glr i tur efter Slder; teologie doktors promotion skall icke sSsom 
de andra forsiggi i CoIIegium Gustavianum, utan i domkyrkan. 
Magisterfrigan framstald af en adjunkt och besvarad af primus 
samt aktens afslutande med bon af ultimus forekomma nu for forsta 
gSngen. Afgifterna for promotion och omkostnaderna for darpa 
fbljande gastabud blifva an mera reglerade an forut. Med inskrank- 
ning i det hittills obegransade antalet af promovendi forordnas nu, 
att ej flere an tolf fS pS en glUig promoveras, och promotionerna 
behofva icke forekomma irligen, utan fa bero pa, om konsistoriet 
vill darom hemstalla hos kanslaren. Den rattighet akademisk grad 
bittills rnedfort, att disputera offentligen och fgrelasa enskilt, det 



VIII 

senare dock med vederborande fakultets samtycke, gjordes nu i 
bagge fallen haraf beroende. Utrikes promoverad person skuUe 
enligt 1626 Slts konstitutioner st& tillbaka for hemma promoverad 
vid befordran inom kyrkan och skolan och sakna gradens privi- 
legier, dar ej kunglig n&d annorlunda bestamde, men afven denna 
benSdningsratt blef nu borttagen. I samma riktning gick forbudet 
mot att taga graden vid nSgot universitet af icke-ortodox bekan- 
nelse, likasom fbr student att resa till utlandska' universitet, om 
han ej forut gifvit prof pS tillracklig teologisk underbyggnad och 
darpi fStt intyg af rektor och dekanus. En hotande minskning i 
filosofie uiagistrars hittills varande utsikter till befordran tycktes 
oppnad genom det stadgande teologema utverkat, att nedom teo- 
logie-Iicentiaten skulle en teologie-kandidatexamen inrattas, hvars 
aflaggande gaf foretrade vid tillsattning af tjanster inom kyrkan 
och skolan. 

Professors iliggande att disputera fixeras nu till en g&ng om 
aret, dock med bestamdt forbud att valja amne utom sin fakultets 
granser. Och sarskilt inskarpes, att det skall vara icke teologer 
forbjudet att i sina disputationer inblanda teologiska teser eller till 
dem foga korollarier som endast p& religionens vag kunna for- 
klaras, liksom det redan forut var teologerna sjalfva Slagdt att i 
sina forelasningar icke rora sig med den skolastiska visdom, hvarur 
det papistiska morkret fordom uppvaxt. Professorn i Orientaliska 
sprak fick det kinkigt nog; ty han skulle visserligen aga kritiskt- 
filologiskt behandla bibeltexter, dock forsSvidt de heliga skrifternas 
ortodoxa mening daraf bekraftades, men rorde han vid dogmerna, 
skulle hans afhandling understallas teologiska fakultetens censur, 
innan den fick ofTentliggoras. Och att detta icke var amnadt att 
forblifva en tom bokstaf, det fick den besynnerlige och larde orien- 
talisten Christian Ravius snart erfara. 

I afseende pS forelasningarna hade det besynnerliga allmanna 
stadgandet tillkommit, att ingen finge offentligen forelasa ofver nSgot 
som icke blifvit af K. Maj:t p5 konsistoriets begaran gilladt. Det 
kan ej garna Jiafva afsett annat, Sn att professor skulle halla sig till 



IX 

omr&det for sin professur och till hvad han angifvit som innehSU 
for sina forelasningar enligt pralektionskatalogen, hvars regelmas- 
siga uppgorande nu foreskrifves. Den af Skytte ar 1626 insatta 
bestammelsen, att all undervisning skulle folja den Sokratiska eller 
Ramiska metoden fick nu gifva rum for det allmant hallna ut- 
trycket, att metoden skall lampas efter amnets natur och larjungens 
fattningsform%a; och Rami larobocker aro ersatta af Aristoteles* 
arbeten. 

De olika professurernas laroomraden och uppgifter begransas 
lika noga och hufvudsakligen i samma riktning som 1626, men det 
di sa vanliga sattet, att namngifva de forfattare som skola lasas 
och foljas^ har nu blifvit till stor del ofvergifvet, vare sig dari lag 
ett erkannande af vetenskapens frihet att rora sig oberoende af 
auktoritet, eller att det betydde att man fann fbrfarandet opraktiskt, 
di ju vetenskapen maste folja med sin tid. Nagot af det nya i 
vissa professurers angifna uppgift onska vi papeka. 

De vidlyftiga forklaringar som gifvas rorande de bagge juri- 
diska professurernas verksamhet aro utan all friga ett verk af Bjorn- 
klo, som lade stor vigt pi rattshtstorien och komparativa studier. 
Det var ock pa hans forslag som foreskriften om irliga enskilda 
fbrelasningar i folkratt blef intagen. Likasa ar det han som sokt 
nSgot battre an forut varit fallet fordela amnena mellan de tvi 
medicinska professorerna, af hvilka den ene fick terapi» kirurgi och 
farmaci pa sin lott, den andre anatomi och patologi jamte botanik 
och kemi. Det senare amnet forekommer nu for forsta gangen, 
och i sammanhang harmed uttalas behofvet af anlaggande af ett 
kemiskt laboratorium. Anatomins betydelse tyckes man hafva 
skattat lagre an forut, da en dissektion foreskrifves endast hvart- 
annat ar i stallet for hvarje, men man har att erinra sig de sva- 
righeter som dH motte att skaffa ett kadaver samt det onda rykte 
som da atfoljde en dylik i de flestes ogon vanhedrande, nastan 
gudlos sysselsattning. — De matematiska professurerna inskrankas 
fran tre till tva. Professorn i hebreiska far den mera omfattande 
uppgiften af att vara prof^ssor i orientalisk^ sprak. -^ Professorn 



i philosophia civilis far sig noga och i detalj ilagdt, huru han afiren 
skall undervisa i svensk administrativratt och statskunskap. — Pro- 
fessom i historia hade redan 1626 fltt en erinran om att gifva 
ungdomen upplysning om fademeslandets oden; nu formuleras 
denna uppgift narmare, men huru litet dess betydelse annu fattades, 
synes daraf, att han uppmanas att ej blott folja en god svensk 
forfattare utan att gifva en egen framstallning af amnet. Daremot 
ar hans Sliggande att vara en slags historiograf for universitetet 
borttaget. 

Den gamla indelningen af studenterna i klasser, som afsig att 
noga bestamma hvilka forelasningar studenten skulle ihora, ar upp- 
hafd. Men examen vid terminens slut for att kontrollera &hdrames 
framsteg ar bibehillen. Bestammelsen att alla skola obligatonskt 
genomgl ofningar i sprSken ar ock forsvunnen; i stallet ar en 
teologisk kurs foreskrifven for alla som aro eller vilja bltfva sti- 
pendiater, for blifvande prester och for alla som lasa pl den filo- 
sofiska graden. Splittemy ar professoremas skyldighet att tillse, 
det ynglingarne snarligen, senast fore sitt adertonde ir^ utvalja 
sitt vit£ genus, for att ej tid och omkostnader annars ma onodigt 
ga forlorade. 

Inspectores aerarii skoia ej langre fS valjas for sex Sr, utan 
uppdraget irligen omskifta efter laga tur. Har, liksom i fraga 
om besattande af consistorium minus, har man icke beaktat den 
stora vikten af kontinuitet och erfarenhet i arendemas behandling. 
Utgifter ofver stat utom till byggnadernas underhill forbjudas 
strangeligen, likasa att af rantekammarens ofverskotter gora utbe- 
talningar, utom efter anordningar af kanslaren. Nu Mr ock inskarpt, 
att universitetets privilegier och ofriga oifentliga akter skola p& 
sakert stalle och under fleres ansvar forvaras. En sorglig erfarenhet 
hade nogsamt visat nodvandigheten af en dylik foreskrift — Bi- 
bliotekets uppgift utvecklas nSgot battre an forut. Kataloger skola 
nu upprattas sSval ofver samlingen i dess helhet som ofver dess 
sarskilda vetenskapliga grupper. Och aldeles nytt ar pSbudet, att 
bjblioteket skall tva dagar i veckan sta oppet trenne timmar for 



XI 

studerande och utlSning; det hittils i senare afseendet stadgade 
generella fdrbudet ar nu inskrankt till studenter allena. 

Kapitlet om ungdomens Uf och seder ar kanske det som un- 
dergltt den storsta omarbetningen. Det har forlorat den nigot 
egendomliga form af moralpredikan som gifvits det i konstitutio- 
nerna af 1626 och mera fltt utseendet af en vanlig lagtext, men 
den faderliga varmen i tanke och hogheten i uttryck har ock pi 
samma gSng gltt i atskilligt forlorad. Som en vinst ar visserligen 
att betrakta, att den oiyckliga paragraf, som medgaf en student 
att, utan fruktan att fi sitt namn rojdt^ fl hos rektor angifva, om en 
professor forsummat sitt ambete eller gifvit prof pi diliga seder, 
ar borttagen. I stallet hafva Stskilliga nya foreskrifter intagits 
rorande hvad studenterna agde att iakttaga, sisom att de icke 
finge under gudstjansten antraffas strofvande p& gatorna eller i 
stadens omgifningar, att de vid forelasningar och disputationer 
skola infinna sig fore professom, genast intaga sina platser och ej 
stanga vagen genom att skocka sig i dorren eller pi golfvet. For- 
budet att sitta pi kallare eller strofva pi gatorna efter klockan 
nio om kvallen ar nytt, likasi mot att duellera och att^ utom till 
sjalfibrsvar, draga svardet. Lojevackande upptig med och for- 
tryckande behandling af nykomna studenter (den s. k. penalismen) 
samt darmed sammanhangande dryckesslag forbjudas vid relega- 
tionsstraff. Och detta straffs betydelse ar ej obetydligt okad genom 
bestammelsen, att s&lange det varar, ar den brottslige utesluten 
fran andra rikets universiteter och fran IMraretjanster. 

Nationssammankomster, okanda 30 Sr tidigare, omtalas nu i 
samma ton som demagogische umtriebe vid de tyska universiteten 
i den heliga alliansens dagar och forbjudas vid straff af standig 
relegation. Det ar ganska markligt att se, hurusom ett af de 
egendomligaste dragen i det svenska studentlifvet icke ar med 
universitetet jamnildrigt, utan har mist under verkligt motstand 
bryta sig vag. Sa litet anade lagstiftaren den maktiga naturliga 
stromning, som lig under denna foreteelse, att han likst^Ide den 
fne4 d^ sy^ra^st? fprseelser, hvartill en student kunde gora sig 



xn 

skyldig. Ej mera an itta ar hunno forg&^ innan forhSUandenas 
makt blef s5 stark, att universitetet fann med allas intresse foren- 
ligast att legalisera den rorelse som ej stod att undertrycka, och 
att stalla den under offentlig ledning. Man bor dock for ett ratt 
bedomande af frSgans behandling icke forbise, att nationsforenin- 
gama i sin uppkomst hade val mycket att gora med gemensamma 
dryckesslag och novitiernas misshandling, hvilket bidrager att for- 
klara den farhSga deras framtradande vackte. 

Studentlifvets yttersida bar ock vid denna tid en pragel af 
rShet och vSIdsamhet, som latt kan missleda den som satter sig 
till doms ofver tiden. Detta forh&IIande afspeglar sig s&val i hela 
kapitlet om ungdomens seder som i det sarskilda och nya kapitel, 
hvilket agnas akademivakten eller den polisstyrka af sex man, 
som pS grund af den egna jurisdiktionen, dess kraf pS ordning och 
domars verkstallande var nodig. Erfarenheten af studenternas 
obandiga kraft och korporatif sjalfkansla gent emot befarade in- 
grepp af stadens jurisdiktion forde pi detta kinkiga omride till en 
rad af bestammelser, som nu miste ofta nog forefalla lojliga. En 
annan erinran om det naivt-plumpa i tidens seder gifva foreskrif- 
tema om depositionen. Detta urgamla bruk att ISta den nykomne 
studenten underg^ Itskilliga lojliga ceremonier, forestallande huru 
det ISga och sinliga maste bortrensas hos den manniska, som vill 
inviga sig till Ijusets tjanst, bibehllles, men det tillagges att akten 
skall fbrsiggi »in solenni loco» och >sine larva, cinere et fuligine 
aliisque servilibus ludibriis itemque sine verberibus». Dekani skyl- 
dighet att leda akten, sa att den ej ofverskrider det passandes 
granser, inskarpes, och depositionsinstrumenten skola hos honom 
ibrvaras. 

De privilegier for studentema som i cap, 24 uppraknas hafva 
icke nigon motsvarighet i aldre konstitutioner. Flertalet af be- 
stammelserna aro visserligen ej annat an en upprepning af hvad 
de egentliga privilegiebrefven redan innehSIIa. Men andra aro all- 
deles nya formSner, sk t. ex. att om student invecklas i tvist vid 
annan dorastol och vinner, men doq[)eq icke genast verkstalles, 



XIII 

skall domaren harfbr strafTas med boter efter hogre domstols god- 
tycke, att oforskyld forolampning mot student kostar tjugu mark 
utofver vanlig i lag bestiimd bot. Befrielse frin krigstjanst ar nu 
ock tydligt uttalad. 

SSsom lagtext torde de nya konstitutionerna stS ofver sin 
foretradare, men omarbetningen har borttagit mycket af den origi- 
nalitet som utmarkte 1626 Srs konstitutioner, och detta galler sa- 
val innehillet som stilen. Dar nigot gripande uttryck forekommer, 
kan man nastan vara viss pS, att det ar taget ur Axel Oxenstjernas 
verk. Och huru riktigt det an m& vara, att en lagtext icke skall 
innehilla nSgra rasonnemanger och att det skall klada sina bud i 
de tydligaste ord, saknar man dock att ej Ster mota vissa uttryck 
af den store kanslaren som varmt la.sarens hjarta. Man jamfore 
t. ex. bestammelsen rorande rektors uppsikt ofver sina kolleger i 
§ II i sid. II med Oxenstjemas korta sats: correcturus profes- 
sorem regulam Christi sequetur. 

DI man erinrar sig att icke trettio Sr forfloto, innan Gustaf 
II Adolfs konstitutioner fingo gifva vika for Karl X:s, kan det icke 
annat an pi det hogsta forvina att se de senare tvartom ofver- 
lefva regering efter regering) ja konungaatt efter konungaatt, for 
att forst trenne ar, innan de fyllde andra Srhundradet af sin till- 
varo, ofvergS till att vara endast ett historiskt minne. Mycket for- 
klaras utan tvifvel daraf, att de lange i hufvudsak tamligen val 
svarade mot sin uppgift^ och daraf att itskilliga andringar i de- 
samma under tidernas lopp vidtogos genom sarskilda kungliga 
bref. Men sakert torde dock vara^ att de altforval kunnat tidigare 
vara i behof af den reform som slutligen kom till stSnd ar 1852. 
Att sa ej skedde vitnar forvisso om en sak, namligen att de be- 
traktats med den aktning for gammal ratt och historisk hafd, som 
i botten utmarker det svenska folket^ dar det icke l&tit sig af egna 
lidelser forvillas. 

Forslagen till deras omarbctande hafva for ofrigt visserligen 
icke forst i detta arhundrade framtradt. Redan i Karl Xlrs dagar 
var fragan fore; envaldet fann kanske, i glan^en ^f sin fuUa makt- 



xrv 

« 

utveckling, universitetets sjalfstandiga stallning mindre harmoni- 
erande med den str^ngt centraliserande forvaltning som ville sla 
all frihet under sig. Ar 1696 hafva konstitutionema pS konungens 
befallning reviderats, och universitetet fick upprepade g&nger af- 
gifva sina piminnelser vid forslaget'). Konungens dod afbrot 
emellertid saken, och ehuru den var pS tal igen under de forsta 
Sren af Karl XIIis regering, blef den sedan skjuten &t sidan, di 
alting mSste vika for det stora krigets kraf Sedermera upptogs 
frigan Inyo under Fredrik I^ och ett nytt forslag uppgjordes ar 
1736, utan att man dock darfor kom langre med saken, och den 
s. k. stora uppfostrings-kommissionens projekter under fbljande 
skeden af frihetstiden stannade vid foga mera an ansatsen. Den 
kommitt^ som K. Maj:t ikr 181 7 nedsatte for att granska konsti- 
tutionerna aflemnade 1820 ett utl&tande berorande reformens karn- 
punkt, den akademiska jurisdiktionen, men sedan konsistorium har- 
ofver afgifvit yttrande under foljande Slt^ afsomnade frlgan &nyo. 
Forst med det reformarbete, som ir 1852 p& kunglig befallning tog 
sin' borjan, gick frSgan sin slutliga losning till motes, ehuru hela 
tio ir fbrgingo innan de nya statuterna slutligen den 2 April 1852 
utfardades. 

S& intressant det an skuUe vara att soka uppvisa, i hvad man 
den byggnad som 1655 uppforts undergick forandringar genom 
de kungabref som under de tvS foljande ^rhundradena utfardades^ 
medgifver dock hvarken tiden att anstalla en dylik omfattande 
undersokning eller utrymmet att meddela dess resultat. SS mycket 
torde dock kunna sagas, att till sina allmSnna drag forblef denna 
byggnad orubbad, i det de nya bestammelserna sallan berorde 
hufvudgrunden, utan mest afs&go att utveckla hvad som i det 
gamla var ofullstandigt angifvet eller gifva laglig form &t de nya 
forh&IIanden som af behofvet framkallats. De viktigaste foran- 
dringarne aro darfor att soka i examens- och nationsvasendets om- 



I) £tt minne h<raf ilr det p& svenska, tydligen straxt efter 1695, affattade for- 
slag som foreligger i bandskrift H Upsala bibliotek (Nordins samling n. 60 in fplio). 



XV 

gestaltning, larostolarnes tillokning och fordelningen af amnena 
dem emellan. 

Och de nya statuterna af 1852, upptagande de redan verk- 
stalda fbrandringarna och tillaggande andra samt pi samma ging 
aflagsnande det som var altfor forildradt, bygde i det hela sSl 
mycket pi den gamla tv&hundra&riga grunden, att deras likhet med 
foretradaren af 1655 ar i ogonen fallande. Frinraknar man den 
akademiska jurisdiktionens upphafvande, en &tgard som egentligen 
trafTade privilegierna^ skall man finna att reformen i det hela varit 
af foga genomgripande art och vida mindre an de flesta torde 
hafva forestalt sig. 



1655 ARS KONSTITUTIONER. 



JNos Carolus Gustavus dei gratia Suecorum, Gothorum Van- 
dalorumque rex, magnus princeps Finlandiae, dux Esthonise, Careli», 
Bremse, Verdae, Stetini Pomeraniae, Cassubiae et Vandaliae, princeps 
Bugise, dominus Ingrise et Wismariae, nec non comes palatinus Rheni, 
Bavarifie, Juliaci, Clivise et Montium dux etc. Notum facimus om- 
nibus et singulis nobis subjectis academiae nostrse civibus aliisque, 
quorum interest, quemadmodum a primo imperii ac regise nostrse 
administrationis tempore seria nobis cura fuit amplificandi et con- 
servandi hoc nostrum regnum in optato statu et rempublicam sic 
conformandi, ut orthodoxse religionis et bonax*um artium laude nunc 
et in posterum clarescat; ita satis compertum habemus, quantum ad 
hanc rem momentum pietatis, literarum ac disciplinarum studia ad- 
ferant. Proinde in Dei gloriam et regni nostri felix incrementum 
academiam hanc nostram Upsaliensem, a prioribus Suecise regibus, 
antecessoribus nostris, et in primis ab inclutse raemorise rege, Gu- 
STAVO Adoipho magno, avunculo quondam nostro honoratissimo, 
et serenissima regina Christina, matre nostra honoratissima, feli- 
citer instauratam, privilegiis ornatam, facultatibus dotatam, hujus- 
modi regia clementia porro fovimus et fovemus, ut non solum pri- 
vilegia et reditus dictae academise conservaverimus, sed etiam cum 
tempore augere decreverimus, atque re cum academise nostrse can- 
cellario illustri, nobis sincere fideli, dn. Magno Gabriele de la Gardie, 
comite in Leckoo et Arensburg etc., nostro et regni nostri senatore, 
thesaurario etc., ut et professoribus clementissimecommunicata,lege8 
et constitutiones, ad rectam hujus academicse societatis ordinationem 
latas, ubicunque opus fuit, et quantum prsesentis temporis angustia 
et imrainens contra Poloniam expeditio nobis permiserunt^ emenda- 
verimus novasque usu sic exigente addiderimus. Quas ab omnibus 
et singuh's nobis subjectis academise civibus et membris aliisque, 
quorum interest, obedienter et fideliter servari prsecipimus, donec 
commodiori aliquo tempore easdem accuratius recognoscere et revi- 
dere poterimus. Tenor autem constitutionum hic est. 

1655 &r8 l^ooatitatioiier. \ 



1655 ^rs konstitutioner. 



In nomine DominL 

Gonstitationam AcademisB TJpsaliensis 

Cap. T. 

De academia ejnsque juribus et juHsdicUone, 

1. Statuit Sacra Regia Majestas, ne quid aliud in academia 
Dpsaliensi publice privatimque a quoquam,| cujusque sit conditionis, 
doceatur vel proponatur, quara quod congruit cum fundaniento sacrae 
scriptursB et cum invariata Augustana confessione, qusD in conciHo 
Upsaliensi anno millesimo quingentesimo nonagesimo tertio repetita est. 

2. Hujus academise corpus constabit quatuor facultatum, the- 
ologiaa, jurisprudentiae, medicinae et philosophise collegiis, cujus cor- 
poris caput sit rector. Huc pertinent personse academiae reliquse 
secundum privilegionim tenorem. 

3. Ejusdem jurisdictio sit distincta ab urbis Upsaliensis juris- 
dictione. 

4. Jurisdictio illa sit in omnia academiae membra atque, prout 
fusius determinatur in privilegiis academiaB Upsaliensis, in causis 
civilibus et criminalibus, in quibus omnibus dijudicandis leges regni, 
in judiciis aliis usitatae, atque constitutiones sequentes observandse. 

5. Majores autem criminales causas, quae mortem aut membri 
amputationem seu mutilationem poenae loco inferunt, senatus aca- 
deraise cognoscet, judicabit et, communicata re cum cancellario, ad 
supremum regis judicium referet. Quod si supplicium a S:a R:a M:te 
remittatur, mulcta fisco consistorii cedet juxta academise privilegia. 

6. Lsesse tamen Maj:tis crimen Regise Majestatis cognitioni et 
judicio reservetur. 

7. Reliquarum quoque, quse in cives academicos constitui so- 
lent, poenarum senatus academicus jus habeat, ut sunt mulcta, car- 
cer, relegatio temporaria, quse existimationem minuit, et perpetua, 
quse eandera absumit. 

8. Nec ita relegatum ullus in urbe hospitio excipiat aut contra 
mandatum academise ullo modo tueatur, sub poena quadraginta mar- 
carum fisco consistorii inferendarum, sed neque in reliquis Regiae 
Majestatis academiis talis recipiatur, nec alibi in patria ad officiuni 
docendi admittatur, quamdiu tempus relegationis duraverit. 



1655 Srs konstituiioner. 3 

Cap. II. 

De cancellario academi<B ejusque jure et offtcioy ut et de 

procancellario. 

1. CaDcellarium senatus academicus nominet atque S:» B,:sd 
M:ti sistat talemy qui sit, secundum privilegia^ vir pius, idoneus^ 
authoritate prseditus, academisD amans rerumque academicarum pe- 
ritus^ orthodoxse religioni^ in verbo Dei^ confessione Augustana in- 
variata et concilio Upsaliensi comprehensae, sincere addictus. 

2. Hujus cancellarii jus et officium in his potissimum consistat; 
1. Videbit, ne academia Upsaliensis quid detrimenti capiat^ sed ut 
ejus jura sarta tectaque conserventur seduloque academise commoda 
et incrementa promoveantur. 2. Yisitabit academiam quotiescunque 
res et necessitas postulaverit, ad minimum semel in anno^ ut inspi- 
ciat docentium et discentium labores^ catalogos prselectionum nec 
non disputationum publicarum sibi exhiberi curet et de illarum 
fructu ac utilitate una cum senatu academico judicet^ aliaque quae 
pertinent ad salutem et conservationem academici status accurate 
cognoscat. Si quos negligentes et roinus aptos ofBcio deprehen- 
derit, eos admonebit vel privatim vel, si opus fuerit, in consistorio. 
Qui sese non emendaverit, secundum processum in privilegiis et 
infra cap. 8 descriptum removebitur. 3. Concedet singularum fa- 
cultatum deeanis, hoc per literas petentibus, licentiam creandi doc- 
tores et magistros atque, si absit, tunc suas vices in actu promo- 
tionis peragendas procancellario commendabit. Quod si praeter 
modum crebriores fiant promotiones, de iis judicabit et, si visum 
fuerit, inhibebit. Item de qusestore, academiae reditibus, eorum di- 
stributione et expensis decernet: de serario, academise sedificiis, 
bibliotheca ac typographia sedulo cognoscet ipse vel per alium 
delegatum, actaque consistorii, cum opus fuerit, inspiciet, ut eorum, 
qufle in consistorio aguntur et tractantur, certam notitiam habeat. 
4. Habebit potestatem sententias a rectore et consistorio latas, si 
opus fuerit, confirmandi aut etiam, communicata re cum senatu, 
moderandi vel ad ulteriorem disquisitionem revocandi, si iniquae 
videantur. 5. Lites ex provocatione ad se prolatas, cum duobus 
vicinis episcopis itemque duobus ex supremo judicio Rree Maj:tis 
sive ex aliis primariis regni collegiis, quos indultu Maj:tis sibi ad- 
junxerit (: qui vocati absque tergiversatione vel Upsali?^ vel Stock- 



4 1655 &r8 koDBtitutiouer. 

holmise comparebunt:), judicabit et dirimet. Dissidia inter academiae 
membra cujuscunque sint conditionis orta, quae a rectore et senatu 
non potuerunt componi^ cognoscet^ comprimet^ tollet^ petulantes^ 
si se rectori, consistorio et procancellario opposuerint, coercebit. 

De procancellario. 

1. Procancellarius academise erit archiepiscopus Upsaliensis. 

2. Hujus partes erunt: 1. Absente cancellario operam suam 
rectori et consistorio petenti^ vel ultro, cum necessitas urget, fide- 
liter communicare in Utibus, quse ad jurisdictionem academise per- 
tinent, dirimendis. 2. Explorare docentium et discentium studia, 
labores et mores et singulos, si vel negligentes fuerint vel alias 
deliquerint, sui ofBcii primum per decanum vel rectorem, deinde, 
si res postulaverit, coram, sive privatim sive in consistorio gra- 
viter admonere. 3. Cancellarium certiorem facere, si incidant, quse 
academise officere possint, quaeque ab eo et senatu emendari ne- 
queant. 4. Denique, si rector negligenter aut perverse res acade- 
mise tractaverit, sive per se ipsum, sive per alium, quem cum con- 
sensu consistorii in locum suum substituerit, de actis rectoris una 
cum consistorio cognoscere et judicare atque, si opus fuerit, ad 
cancellarium referre. 



Cap. III. 

De consistorio diiplici et utriusque offlcio. 

1. Duo erunt consistoria academica, minus unum, alterum 
majus. 

2. In minori rectori assidebunt quolibet semestri unus theo- 
logus, ex facultate juridica et medica unus, ex facultate philoso- 
phica bini, et in causis terarium concementibus inspectores cum 
quaestore. 

3. Istorum officium erit rectori voeanti adesse, causas et lites 
academicas^ quae a rectore privatim componi non possunt et quarum 
sestimatio quadraginta quinque thaleros non excesserit, examinare et 
dijudicare: studiosos et csetera academise membra inferiora in officio 
continere, nec non causas, quas inspectores cum qusestore expedire 
nequeunt, examinare. 

4. Majus vero consistoriura ex omnibus ordinariis professo- 
ribus constituetur etjus babebit: 1. Nominandi academiaecancellarium. 



1655 krs konstitutionef. S 

2. Eligendi rectorem. 3. Nominandi et prsesentandi professorem. 
4. De eorum qiii publiee et privatim publicis stipendiis docent, si 
vel in vita vel doctrina juste reprehendi possint^ emendatione aut 
coercitione deliberandi remque ad cancellarium deferendi. 5. Si pe- 
ricnlosse dissentiones incidant^ eas cognoscendi et dijudicandi^ 6. 
Mujores denique criminales causas aliasque sestimationem quadra- 
ginta quinque thalerorum excedentes examinandi et decidendi. 7. 
Professores in ofBcio continendi, rectorem quoque ipsum^ cum ne- 
cesse erit, ofBcii sui per prorectorem aut procancellarium admo- 
nendi. 8. Causas de reditibus^ quse in minori consistorio decidi non 
possunt^ de «edificiis publicis^ de t-empore habendarum promotionum, 
de stipendiariorum electione deque ofSciis academicis aliisque rebus 
gravissimis deliberandi, omninoque curandi, ut res academise recte 
tractentur, ne iis quicquam decedat. 

5. Ad neutrum autem consistorium quis adsessor admittatur, 
nisi prius juramentum praestiterit subsequens. 

luramentum adsessoris in senatu. 

Ego etc. sancte promitto, me in causarum cognitione, quse in 
hoc senatu tractantur, attentionem adhibere velle et in judiciis ac 
consultationibus omnibus, quantum in me est> sententiam proferre 
academise constitutionibus et communi juri consentaneam, non habito 
respectu amicitise, favoris, odii, indignationis, consanguinitatis, afB- 
nitatis, aut cujuscunque affectus vel privatae utilitatis, nec cum 
uno aut altero, in dicendis sententiis; fraudulenter privatim conspi- 
rabo. Divinam gloriam, ecclesiae et reipublicae hujusque academiae 
commodiun unice respiciam, quse ad morum honestatem et studi- 
oriun incrementum faciunt sedulo procurabo, factiones et turbas om- 
nes fugiam, sententiam meam pertinaciter non tuebor, sed plurium, 
si veriores esse intellexero, me accommodabO; tacenda denique non 
eliniinabo. Ita me Deus adjuvet. 



Cap. IV. 
De rectare, et primo de gus electiom, 

1. Rectorem senatus ex ordinariis professoribus in majori con- 
sistorio eliget. 

2. Cum ordo academicus sit aristocraticus, justum quoque erit, 
ne quis hic negligatur: ita ergo electio secundum facultates et ses- 



6 1655 &r8 konsiitutioner. 

siones fiet^ ut post theologum sit juriscoDsuItus^ post hunc medicusy 
post hunc philosophus. Et cum plures sint philosophi quam supe- 
riorum facultatum professores, cumque ordiue jam dicto servato 
omnes theologi, jurisconsulti et medici fuerint functi officio rectoris, 
tum, qui supersimt philosophi8& professores ordinarii, sese in susti- 
nendo rectoratu electi consequentur, ita tamen ut nemo, nisi in 
alicujus academise munere professorio aut alio honorifico officio bien- 
nium ante vixerit, rector eligatur. Neque licebit ulli hunc ordinem 
mutare, nisi summa necessitas id postulaverit, de quo majus consi- 
storiun^ judicabit. 

3. Fiet autem electio rectoris bis in anno circa 24 Maji et 
22 Novembris. 

4. Qui professor ratione ordinis et facultatum legitime rector 
electus munus hoc in se recipere detrectaverit, ubi serio admonitus 
pertinaciter perseveraverit, excludetur ab hoc honore in perpetuiun: 
justsB tamen et aequse causse quemlibet excusabunt, de quibus majiis 
consistorium judicabit. 

2:o. De introductione et solennibus novi rectoris. 

Introductio novi rectoris fiet octavo die ante festnm S. Thomas 
et octavo die ante festum S. Johannis, nisi is festus dies fuerit, vel 
festum proxime antecedens; tum euim pridie sine dilatione fiet; 
nec licebit rectori illum diem prorogare. 

HflBC introductio hoc solenni ritu peragetur. 

1. Ubi pridie publico excuso programmate iuauguratio indicata 
fuerit, postridie procedat rector electus cum professoribus et aca- 
demicis aliis ad aedes antecessoris hora octava post signum cam- 
pana datum. 

2. Cum convenerint, remoto omni sumptu, deducunt rectorem 
toga peculiari inductum in templum, praecedentibus academise togatis 
ministris cum sceptris. 

3. Ubi eo ventum fuerit, rector e cathedra recitabit oratiun- 
culam brevem actui, loco et tempori convenientem, quae ultra semi- 
horam non extendatur, professorum interim unoquoque suo loco con- 
sidente : postea evocatum electum rectorem concioni sistet eique ea, 
qu8B de rectoris oificio statuta sunt, praelegi curabit atque ad eo- 
rundem observationem jurejui^ando eum adstringet. 



1655 &rs konstitutioner. 



Juramentum rectoris. 



Ego etc. sanete promitto et spondeo^ primuni me fideliter ope- 
ram datiirum, ut pura evangelii doetrina et alise artes Deo grati» 
et eeclesiae atque reipublicaB utiles et necessariae studiosse juventuti 
proponantur. Deinde serenissimo ac potentissimo principi ac domino, 
dn. Carolo Gustavo, regi nostro clementissimo debitum obsequium 
et fidelitatem prsestabo, atque ut omnes academicae jurisdictioni sub- 
jecti idem prsestent, quantum in me erit, authoritate publica curabo. 
Tnsuper quse ad salutem, dignitatem atque utilitatem hujus acade- 
mise, in primis vero quae ad justam commissi muneris administra- 
tionem faciunt, sedulo et diligenter procurabo. Porro aciem ocu- 
lorum, quantum in me est, in omnes hujus reipublicae literarice par- 
tes intendam, et quid recte quidque secus tam a docentibus quam 
discentibus fiat, non tantum ipse observabo, verum etiam si quid 
aut negligenter aut perperam factum fuerit, communicatis cum aca- 
demiae senatu et in gravioribus cum procancellario consiliis, quam- 
primum emendare atque abolere conabor. In dijudicandis causis, 
in distribuendis pracmiis aut poena alicui irroganda aliisque nego- 
tiis publicis administrandis leges, justitiam et aequitatem servabo. 
Tandem, magistratu deposito, nequaquam ex urbe ante discessurus 
aut aliam functionem suscepturus sum, quam rationes administrati 
officii, prout constitutiones requirunt, academiae senatui reddidero, 
nisi id pace et consensu ejusdem fieri possit. Ita me DEtrs adjuvet. 

4. Hinc novo rectori insignia tradet, sceptra, sigillum, claves 
archivi, carceris et fisci cum statutorum libro, addita brevi ad sin- 
gula exhortatione. Inde recitabit secretarius academise constitutiones 
de vita et moribus studiosorum eorundemque privilegia. 

5. Post haec novus rector magistratum suscipiat, hac solenni 
voti formula recitata: 

Grave, auditores, mihi hodie injunctum munus esse intelligo, 
cui rite obeundo me minime parem agnosco absque singulari di- 
vinae gratiae adjutorio. Quamobrem, ut sub hac administratione 
omnia a me aliisque academiae civibus recte fiant et gerantur be- 
neque ac feliciter eVeniant, agite, quotquot in hac celebritate aca- 
demica adsumus, coram Divina Majestate nos supplices prostemamus, 
uno religiosi cordis cultu ac desiderio unaque voce divinum im- 
ploremus auxilium. Ad te igitur, aeteme et infinitae potentiae, bo- 
nitatis et misericordiae Deus, Pater, Fili et Spiritus Sancte, nos 



8 1655 Srs konstitutioner. 

summa cum veneratioue immensse majeBtatis tuse convertimus^ gratias 
infiDitse tuse bonitati agentes^ quantas mente concipere verbisque 
exprimere maximas possumus, pro omnibus divinis tuis beneficiis^ 
quae in nos innumera et longe maxima^ ex sola immensa tua gratia 
et philanthropia^ nuUis nostris provocatus meritis abunde contulisti 
et adhuc confers quotidie. Inprimis quod patriam nostram illu- 
strare pergis fulgore incorrupti verbi tui ejusque puro ministerio 
ecclesiam tibi apud nos coUigis et conservas, salutifera tui cogni- 
tione et cultu conspicuam coelestiumque tuorum bonorum hseredem, 
quodque hujus patrise nostrae supremum post te moderatorem^ se- 
renissimum ac potentissimum principem ac dominum^ dn. Carolum 
GuBTAyuM; regem nostrum clementissimum^ cum serenissima prin- 
cipe ac domina^ dna Hedvige EleonorA; regina itidem nostra cle- 
mentissima^ salvos hactenus et incolumes servasti^ te aeteme, summe 
ac mitissime Deus, Pater domini ac salvatoris nostri Jesu Chbisti, 
ardentissimis cordis gemitibus oramus et obtestamur^ ut condonatis 
propter eundem unigenitum iilium tuum ac mediatorem nostrum 
unicum omnibus nostris peccatis; deinceps quoque nos paterna tua 
gratia et beneficentia prosequi digneris quamque apud nos plan- 
tasti ecclesiam, perpetuo conservare. Intuere, o Deus exercituum 
e coelis et respice ac visita vitem hanc, quam plantavit dextera 
tua. Arce et profliga fures, eam carpere et conculcare conantes. 
Frotege, fave ac robora amplissimum hoc Suecicum imperium, quem- 
que ei prsefecisti, vicarium tuum, regem nostrum clementissimum, 
patrem patrise optimum cum clementissima regina ab omnibus peri- 
culis et incommodis tutos perpetuo et immunes praesta cunctisque 
animi, corporis, conjugii et fortunarum expetendis bonis ac dotibus 
oma, cumula et amplifica. Da, o coeli terrseque rex ac domine, 
servo tuo regi nostro animum sapientem ac intelligentem ad judi- 
candum inter bonum et malum. Instrue ac muni eum pietate, ju- 
stitia et fortitudine, inclytum redde prospero optatoque omnium 
consiliorum actionumque successu ac eventu et largire florentissimi 
ac pacifici imperii diutumitatem. Serva benignissime perillustrem 
et amplissimum regni senatorum ordinem. Imple ac dirige eos spi- 
ritu sapientiae ac timoris tui ac inspira consilia regi, regno nobisque 
omnibus salutaria. Sospita ac tuere cunctos regni ordines, accende 
in eis et fove pium et perpetuum studium veri cultus tui, fideli- 
tatis et obsequii erga regem, amoris et concordiae mutuse. Regni 
quoque oflicinas literarias hancque imprimis Upsaliensem academiam, 



1655 ftrs konstitutioner. d 

doctrinse coelcstis omniumque liberalium studiorum illustre domici- 

lium^ paterne cuBtodi^ sustenta et amplifica. Serva et prospera 

magnificentissimum ejus cancellarium perillustrem dominum N. N. 

Tuere amplissimum ejus procancellarium, reverendissimum dominum 

archiepiscopum ; benedic universo ordini laboribusque docentium et 

discentium omnesque ac singulos dirige in semita verbi tui. For- 

tuna, o coelestis Fater^ hunc rectoratum meum; prsesto mihi sis per- 

petuo benigna ope ac directione tua, ut ea tautum cogitem^ susci- 

piam ac perficiam; quse tibi grata sunt totique huic academise salu- 

taria. Da piam tranquillam nuUisque tumultibus; criminibus aut 

infortuniis notabilem administrationem. Effice ut in hoc patrise 

atlienaeo in prsesenti et omnibus secuturis temporibus ad finem us- 

que universi vigeant fioreantque omnia literarum divinarum et hu- 

manarum studia^ celebrantia laudes tuas et ecclesise reique publicse 

conducibilia. Protege sub umbra alarum tuarum regni exercitus 

terra marique^ eosque pro regis incolumitate publicaque patrise sa- 

lute pugnantes arma fortitudiue ac tui rcverentia, quibus prospe- 

rum rerum successum adjunge et victorias. Caetera quoque patriae 

in sago togaque praesidia et firmamenta clementer sarta tecta con- 

serva; arceque ab universo regno famem, pestem^ bella et invido- 

rum ac hostium nostrorum maligna consilia, vires et conatus frange. 

Descende o Deus exercituum ad excubandum et militandum pro 

patria nostra et monte Sionis in ea; confirma vectes portarum ejus^ 

ut confundantur et dissipentur inimici nostri. Consolare^ domine^ 

quos castigas manu tua, et clamantes ad te benigne exaudi; habita 

in medio nostri, propter nomen tuum maximum ne deseras nos. 

Doce nos viam statutorum tuorum et fac ut ei insistamus ad finem 

usque vitfle nostrse. Optime summeque Pater, fave nobis perpetuo, 

fave beneficiis in nos tuis et constanter tuere quam nobis benig- 

nissime concessisti felicitatem eamque auge pro patema tua in nos 

benevolentia cum aliis tuis dotibus^ tum beata tandem ex hac mi- 

seriarum valle emigratione. Postquam in coelestia tua nos recipe 

tabemacula seternoque perfunde gaudio. Ita io hac mortali et al- 

tera sempitema vita ingens et perennis nobis erit materia celebrandi 

bonitatem tuam perpetua gratiarum actione. 

6. Ad preces deiude in templo usitatas fiet processus atque^ 
tum ante^ tum post preces^ cantores novo rectori concentu musico 
applaudent. Totus actus intra horam decimam claudetur. 

7. Precibus finitis ad epulum sumptu modico in a^dibus creati 
rectoris instructum solito processu ibunt. Ad hoc convivium pro^ 



10 1655 §.rs konstitutioner. 

cancellarlus, ordinarii professores, academise qusestor et secretarius 
invitabuntur. Quod si academiae cancellariuS; aliquis episcoporum 
vel provincifiB prseses forte in urbe fuerit, eos quoque invitare li- 
cebit. Alios praeter jam dictos invitare interdictum sit. Qui secus 
fecerii, sicut etiam qui convivium sequenti die denuo instruxerit, 
pro singulis hospitibus sex marcis mulctabitur. 

3. De rectoris officio. 

1. Rector omnia ad Dei gloriam et salutem reipublicfle atque 
academiffi in gubernatione sua referet. 

2. Res academise diriget: professorum, studiosorum et oni- 
nium academicorum mores, studia et exercitia moderabitur atque, 
ut omnes obedientiam Siae R:ae Maj:ti debitam pnestent, fideliter 
curabit. Inprimis autem in labores professorum accurate inquiret, 
lectiones eoruni subinde auscultando. 

8. Jus habebit utrumque consistorium pro re nata convocandi. 

4. Senatum majorem ordinarie semel singuh's minimum men- 
sibus convocabit, exploraturus quid in academia agatur et quo loco 
sint omnia, qua) ad academiam pertinent. 

5. Scholarium et studiosorum advenientium tcstimonia inspi- 
ciet et scholares quidem ad philosophiaj decanum examinandos 
mittet; quorum eruditionem si decanus approbaverit {: quae in co 
consistet, ut isthajc omnia absolverint, quse in scholis trivialibus et 
gymnasiis pmponi debent:), juramento adstrictos in album academiae 
referet, acceptis ab unoquoque pro opera sua tribus marcis. Quod 
si rector et decanus rudiores scholares aut alios, sine consensu pro- 
cancellarii et senatus academici, exercitiis academicis minus idoneos 
admiserint, arbitrariee poense a procancellario et seuatu majori de- 
terminandsB obnoxii erunt. 

luramentum studiosorum. 

Ego N. N. sancte promitto, me velle S:ae R:8b M:ti subjectionem 
et fidem, hujus academiae rectori, dum in hac societate studiorum 
gratia haereo, debitam obedientiam prsestare. Academise quoque 
statutis et senatus academici decretis lubens parebo, sive studiorum 
meorum directionem, sive morum censuram concernant. Deinde in- 
jurias mihi illatas temere et ex proprio arbitratu palam vel occulte 
non ulciscar, sed in his et aliis mihi molestis casibus rectoris vel 



1655 Ars konstitutionei*. ll 

senatiis sententiae parebo. Ex academia non nisi cum bona rectoris 
gratia discedam ; ejusdem inhibitione vel arresto detentus non aufu- 
giam^ nec nisi debita satisfactione creditoribus prsestita, suppellectilem 
et res meas ex urbe transportabo. Promitto quoque me promo- 
tnrum commoda academite, ad quemcunque statum pervenero. Ita 
me Deus adjuvet. 

6. Quos deprehenderit honesto testimonio destitutos (: dato 
vel ab academia vel gymnasii alicujus rectore, vel ejus dioeceseos 
episcopo:) aut etiam infames et maleficos nequaquara recipiet. Ca- 
talogum studiosorum omnium, qui in urbe degunt, a cursoribus, dum 
stipem coUigunt vel alias, fideliter consignatum, antequam rectora- 
tum deponit, in academiae archivum inferet. 

7. Leves iites, et quarum ex lege nuUa est mulcta, solus diri- 
met adhibito secretario, qui acta diligenter notet. 

8. Graviores, quie privatim componi nec possunt nec debent, 
ad roinns consistorium, criminales vero et gravissimaS; quaeque sta- 
tns academici conservationem conceruunt, ad majus referet et in 
utrisque tenorem § 4, 5, 6, 7 et 8, cap. I stricte servabit. 

9. Kector mulctas et poenas a consistorio decretas exiget, nec 
eas citra consistorii consensum remittet. 

10. Sententias in causis; quae suse sunt jurisdictionis, a se vel 
consistorio pronunciatas, nisi Icgitima provocatio facta fuerit, exse- 
quetur: accersitis, si opus fuerit, academise vigilibus eorumque prse- 
fecto nec non reliquis academise operariis, et si necesse sit (: ut 
cum homicidium aut aliud atrox crimen est commissum:) advocatis 
etiam, ne reus effugiat, arcis et urbis apparitoribus, quos praetor 
arcis et urbis consules sine tergiversatione sistere tenebuntur. Quod 
si neque hoc pacto rem exsecutioni mandare potuerit, communicato 
cum procancellario consilio, ad cancellarium eam referet. 

11. Si quse dissidia aut altercationes iuter professores oriantur, 
eas componet aut, si id non potuerit, ad consistorium majus et pro- 
cancellarium deferet. 

12. Conservabit academiae et studiosorum privilegia, nec non 
inspectores stipendiariorum, aerarii, typographiae atque bibliotheca- 
rium sui officii admonebit, aedificiorum curam et inspectionem habe- 
bit et, quae hic vel illic desiderantur, cancellario opportune indicabit, 
ne qua in ipsum negligentiae culpa redundet. 

13. Professoribus et alumnis regiis aliisque membris academi- 
cis, quae publico gaudent salario, stipendia procurabit. 



l2 1665 irs konstitutioner. 

14. Idem qusestorem et inspectores serarii severe ui^ebit, ut 
exacto quolibet anuo rationes redituum et expeusorum academiaB 
sine tergiversatione reddant. Quod si hic rector of&cium negleze- 
rity a consistorio majori graviter admonebitur et^ si admonitioni non 
paruerit, eandem poenam cum iis incurret. 

15. Deposito rectoratu, nisi rationes mulctarum et administrati 
ofBcii ac rerum non expeditarum catalogum successori et consistorio 
reddiderit pecuniamque debitam fisco intra trimestre intulerit^ tri- 
ginta marcarum mulcta plectetur et nihilo minus prsedictis satisfaciet. 

4. De privilegiis rectoris. 

1. Rector post procancellarium incedens^ in solennioribus ao- 
tibus et processibus academicis, omatus usitata toga et praeeuntibus 
cum argenteis sceptris academise famulis deducetur. 

2. Quoad corpus^ famam, domum et bona possessa sacrosanc- 
tus erit et inviolabilis^ tam ab iis^ qui academicse jurisdictioni sub- 
jecti; quam ab aliis, qui extra eam sunt. Qui eorum quidquam 
commiserit^ vel amputatione manus vel alia aliqua poena pro gra* 
vitate delicti plectetur. 

3. Claves archivi, fisci et carceris, item sigillum in sua pote- 
state habebit. 

4. Studiosis digladiantibus vel alias gladiiun temere stringen- 
tibus eum adimi curabit: muletse dimidium sibi retinebit cum ea, 
quae pro nominum inscriptione datur, pecunia. 

5. Publico sumptu publica negotia foris tractabit. 

6. Per octiduum urbe abesse ipsi licebit, in majoribus feriis 
dies quindeeim, constituto interea prorectore, qui ordinarie rectoris 
in rectoratu proximus antecessor erat. 

7. Ad lectioues et disputationes minus quam coeteri adstric- 
tus erit. 

Cap. V, 
De prorectore. 

1. Quando illustris persona rector eligitur, semper ei ex con- 
sistorio is adjungetur prorector, ad quem alias ordinis ratione de- 
volvendus esset rectoratus. Atque hic prorector simul cum rectore 
constituetur. EHgetur autem ex illustri familia rector talis, qui et 



1655 kn konstitutioner. 13 

setate et eruditione et amore academiae vitfieque gravitate hujus- 
modi muneri idoneus judieari poterit. • Hic^ more rectoribus aliis 
cousueto, cansas in oonsistorio ad deliberandum proponet senten- 
tiasque et vota coUiget aliaque, quse in of&cio rectoris sunt comme- 
morata, cum consilio auxilioque prorectoris fideliter administrabit. 

2. Prorector in consistorio rectori assidebit suamque ipsi com- 
municabit operam in rebus academise dirigendis. Reditus autem et 
ea, quae solvi solent rectori, cedent prorectori qui rationem reddet 
omnium eorum, quse alias a rectoribus ofBcio exeuntibus pr«xstari 
solent. 

3. Alias ordinario rectore absente eandem cum rectore pot^- 
statem habebit quilibct prorector. 

4. Rector et prorector simul ex urbe non proficiscentur, nisi 
id prius procancellario et consistorio significaverint, a quibus si 
veniam impetraverint, alium interea ex senatu academico prorec- 
torem constituent. 

5. Prorector absente rectore deliberanda cousistorio proponet 
sententiasque rogabit, cognoscet et iu judicando ea sequetiu*, quae 
supra de officio rectoris constituta sunt. 

Juramentum rectoris illustris. 

Ego N. N. sancte promitto et spondeo, primum me fideliter 
operam daturum, ut pura evangelii doctrina et alise artes Deo gratae 
et ecclesise atque reipublicae utiles et necessarise studiosae juventuti 
proponantur. Deinde serenissimo ac potentissimo principi ac do- 
mino, dn. Carolo Gustavo, regi nostro clementissimo, debitum 
obsequium et fidelitatem praestabo atque ut omnes academiae juris- 
dictioni subjecti idem prsestent, quantum in me erit, authoritate 
publica curabo. Insuper quae ad salutem, utilitatem atque digni- 
tatem hujus academiae, inprimis vero quae ad justam commissi mu- 
neris administrationem faciimt, sedulo et diligenter procurabo. Porro 
aciem oculorum, quantum in me est, in omnes hujus reipublicae 
literariae partes intendam et quid recte quidque secus tam a do- 
centibus quam discentibus fiat, non tantum ipse observabo, verum 
etiam, si quid aut negligenter aut perperam factum fuerit, eommu- 
nicatis cum prorectore et academiae senatu consiliis et in gravioribus 
cum procancellario quam primum emendare conabor. lu dijudi- 
candis causis, in distribueudis praemiis aut poena alicui irroganda 



14 1655 hn konstitutioner. 

aiiisque negotiis publicis administrandis leges, justitiam et sequita- 
tem servabo. Postremo, quse ad ineolumitatem et dignitatem hujus 
aeademise faciunt^ non tantum jam in muneris hujus administratiooe, 
sed et per totam vitam meam^ in quacunque functione vixero, quan- 
tum in me fuerit, promovebo. Ita me Deus adjuvet. 

Juramentum prorectoris. 

Ego N. N. sancte promitto et spondeo, me una cum rectore 
fideliter operam daturum^ ut pura evangelii doctrina et aliie artes 
Deo gratae et ecclesiae atque reipublicae utiles et necessariae studiosae 
jnventuti proponantur. Deinde serenissimo ct potentissimo prin- 
(^ipi ac doniino^ dn. Carolo Gustavo, regi nostro clementissimo 
dcbitum obscquium et fidelitatem praestabo atque ut omnes acade- 
niic8B jurisdictioni subjecti idem prsestent, quantum in me erit, au- 
thoritatc publica curabo. Insuper quae ad salutem utilitatem atque 
dignitatem hnjus academia^. faciunt, sedulo et diligenter procurabo. 
Porro aciem oculorum, quantum in nie est, in omnes hujus reipu- 
blicae literarise partes intendam et quid recte quidque secus tam a 
docentibus quam discentibus fiat (: etc, quse in juramento rectoris 
continentur, supra cap. 4 addenda:) 

rjap. VI. 

De deliberationibus, 

1. Adscssores vocati ad consistorium liora constituta venient. 
Qui sine causa sontica aut alia justa emanserit, pocna trium mar- 
carum mulctabitur: absentiae vero causam rectori ante sessiouem 
indicabit in cousistorio dijudicandam. Qui serius venerit, vel ante 
constitutum tcmpus abiverit, pro singulis horis sex solidos solvet: 
rector vero absens aut sero veniens duplo mulctabitur. 

2. Rector solus causam tractandam proponet et clare expo- 
net et, si gravior ac intricatior fuerit, seorsim adsessoribus, pro- 
grediendo a superioribus ad inferiores, copiam faciet de ea breviter 
disserendi, antequam ad suifragia eatur. Interdum duo vel plures 
causam disceptabunt in utramque partem idque facient sine livore, 
sine studio partium, sine iniqiiitate, acerbitute aut interpellatione. 
Atque tum demum, hisce peraetis, proferentur et numerabuntur seu- 
tentise vel calculi. 



1655 &r8 konstitutioner. 15 

3. Adsessores siDguli una cum rectore pro eo^ quo consi- 
storio obstricti suut; jurameuto suam sententiam candide^ aperte et 
modeste dicent, nec se metu aut gratia a dicenda veritate abster- 
reri patientur. Plura autem suffragia concludent. 

4. Quod si vel hic vel alio quoque casu paria fuerint suffra- 
gia, connumerato rectoris, sententia procancellarii expetita contro- 
versiam denuo in ordinario consistorii loco propositara decidet. 

5. Si quis supervacuo sermone tempus terat aliosque impe- 
diat, eum rector admonebit et, si non acquieverit, perdet votum 
suum iu causa proposita. 

6. Qu8B in consistorio dicta deliberataque fuerunt ncmiui li- 
ceat iu fraudem alicujus ex collegis vel totius consistorii sub poena 
perjurii legibus definita eliminare. 

7. Nemo ex professoribus patrocinium suscipiet eorum, quos 
novit alicui vim aut injuriam iutulisse. 



Cap. VII. 

De ordme judiciorum et appellatiotiibus. 

1. Primam instantiam vel solus rector vel, si opus fuerit, se- 
cretario adhibito habebit. 

2. Quod si hic sine disceptatione ros decidi aut componi uon 
possit, eam ad consistorium vcl miuus vcl majus, pro causae cujus- 
que conditione, rcmittet. 

3. Partes plene audientur, ut negotium rectius cognosci possit, 
sine tamen prolixo processu, nisi magnitudo caussB aliud postulct: 
atque tum in capitalibus prsesertim causis consuetudo judiciorum 
hujus regni observabitur. 

4. A minori consistorio ad majus provocare licebit, sed sta- 
tim ac, ut dicitur, stante pede, si causse sestimatio quadraginta quin- 
que thaleros excesserit, idque depositis in judicio tribus marcis, 

5. A majori consistorio ad supremum regis judicium adpellatio 
permittetur in causis civilibus, ubi lis centum unciales thaleros ex- 
cesserit; idque intra octiduum et depositis in consistorio 20 marcis. 

6. Et quoniam S:se R:a3 M:ti placet, ut certae quaedam causse 
ad cancellarium academiae referantur, in iis illa observabuntur, quae 
cap. 2. § 5. coustituta sunt. 



16 1655 ^rs konstitutioner. 

7. NoD autem id fiet^ nisi status academise in discrimen vo* 
cetur, aut rector ab aliquo laesus fuerit^ aut alia gravissima contro* 
versia tractetur, qua concuti possit academia. 

8. Nec ab hoc judicio permittetur provocare, sed supplicatio- 
nibus apud S:m R:m M:tem res agetur. 

9. Neque licebit seuatui academico alienam jurisdictionemusur- 
pare; occupabitur vero in rebus personas et statum academiee con- 
cernentibus. 



Cap. VHT. 

Dc electtone professonjLm, electormn cmifirmatione, introductione 

eorundemque officio in genere, 

1. Professione vacante, facultatis decanus, sub finem trimestris 
spacii ab obitu professoris deraortui, oranes convocabit collegas ad 
norainandum alium. Interea quisque secum dispiciet de viro ei 
professioni idoneo. Quamdiu durat annus gratisB pro vidua de- 
functi, docebunt ejus loco per vices professores ejusdem facultatis; 
vel si ita facultati visum fuerit, adjunctus aliquis ad id idoneus^ 
idque gratis: fiet autem prselectionum initium, exactis duobus men- 
sibus post obitum ordinarii professoris. Si quis vero professorum 
ad functionera aliquara ex academia alio vocatus fuerit, electio novi 
professoris intra raenstruum spacium post resignationem anteces- 
soris instituetur. 

2. Ubi autem facultatis professores convenerint ad novum 
professorem eligendum, decanus monebit collegas, ut fideliter in 
rera consulant, quisque pro ea fide quam facultati et academijK debet. 

3. Re bene deliberata, decanus nomina eorum, qui a coUegio 
designati sunt, ad rectorem referet. 

4. Rector deinde una cum procanccUario in consistorio majori 
diligentissime oranibus circumstantiis exarainatis, definiet, quis aut 
uter eorura, qui a decanis nominati sunt, sit aptissimus, ut profes- 
sioni prseficiatur, an vero alius sit praeferendus aut addendus. 

5. Habebunt autera hi electores ubique rationera publicffi uti- 
litatis, non gratiae, non propinquitatis, non affinitatis, non amicitise, 
non ullius privati coramodi; sed lex summa illis erit salus academiae. 



1665 &r8 konstitutioner. 17 

2. De professorum electorum confirmatione. 

Professor unus aut plures, unanimiter aut pluribus sufiragiis 
nominati^ edent specimina disputando sine praeside, aut alio quodam 
sufBcienti modo^ quae si approbata fuerint, cancellario prsesenta- 
buntur a senatu academico cum commendatione rectoris pro tem- 
pore^ cui procanceDarius subscripserit: idque eo fiet, ut qui maxime 
idoneus fuerit judicatus^ confirmari a S:a R:a Maj:te possit, sine cu- 
ju8 confirmatione nemo ad professionem admittetur. Si quis in of- 
ficio academico aliquandiu industriam suam probavit, caeteris paribus, 
pne aliis commendabitur. 

3. De eorundem introductione. 

1. Rector novum professorem, publico programmate typis ex- 
cuso pridie proposito, postridie introducet solenniter et juramento 
in cathedra ante recitationem inauguralis orationis praestando eum 
adstringet, atque in ordinem professorium referet, curabitque ut pro- 
fessionis illius, quae hactenus vacaverat, exercitia quam primum re- 
vocentur, ab illo die gavisurus ordinato sibi salario. 

2. Juramentum autem, quod quisque professorum prsestabit, 
tale est: 

£go N. N. sancte promitto, me in vera fide sacris scripturis pate- 
facta et apostolico, nicfieno, athanasiano symbolis breviter expressa, 
ac genuina Augustana confessione et concilio Upsaliensi recepta ad 
finem vitse perseveraturum. Deinde serenissimo ac potentissimo 
principi ac dommo dn. Carolo Gustavo, r^ nostro clementis- 
simo debitum obsequium et fidelitatem praestabo. Quse patria^ et 
reipublicse statui conducunt promovebo. Incommoda pro viribus aver- 
tere studebo. In officio diligentiam adhibebo in iis, quse ad juven- 
tutis rectam informationem faciunt, omnemque inanem prolixita- 
tem fugiam, et discentium ingeniis, utilitati et instituto fideliter et 
quantum potero me accommodabo: coUegis fidelem et humanum me 
exhibebo, studiorum et academise commoda, quacunque honesta ra- 
tione licebit, promovere studebo. Ita me Deus adjuvet. 

4. De eorundem officio. 

1. Ordinariis diebus unusquisque docebit et horas suas inte- 
gras accurate observabit, qui secus fecerit, negligentiae culpa no- 
tandus erit: quotannis semel disputabit, exceptis linguarum, histo- 
riarum, eloquentite et mathematum professoribus, quibus loco dispu- 

1655 in koii8titnti«ner. 2 



18 1655 kn konstitutioner. 

tationum (: nisi eas habere ipsi maliiit:) aliud diligentise specimen 
edere licebit, modum docendi constitutionibus praescriptum servabit: 
omnibus actibus publicis et disputationibus, quae in sua facultate 
habentur^ praesertim gradualibus intererit. 

2. Si quem valetudo aut vis major aut luctus aut id genns 
alia gravis causa impedierit, causam intermissse lectionis atque ab- 
sentise a prsedictis actibus publicis per schedulam sive coram ree- 
tori significabit. Exercitia insuper privata quisque professor in sua 
facultate fideliter atque opportune instituet^ idque pro studiosis, 
quos constat vere pauperes esse, gratis. 

3. In studiosorum omnium ac singulorum vitam moresque in- 
tendent curam suam professores, ut^ si eorum quisquam noverit stu- 
diosum aliquem^ cujuscunque ille gentis fuerit aut conditionis; vitani 
suam indecore per turpe otium et vitia transigere^ eum primo offi- 
cii sui diligenter admoneat, deinde vero^ si hoc frustra sit, decano 
facultatis^ cui addictus esse deberet, sistere eundem teneatur^ ut 
roature, antequam omnis emendatio desperata sit^ consilium de eo 
capi possit. 

De coercitione. 

Qui negligenter in ofBcio versatus fuerit^ nec monitis procan- 
cellarii^ rectoris et consistorii paruerit, parte stipendii privabitur, 
secundum consistorii censuram^ praecipue autem, quoties ex negli- 
gentia lectionem intermiserit^ thalerum fisco academise solvet^ ab in- 
spectoribus a^rarii et qusestore stipendio ejus subtraheudum. 

2. Qui contumax fuerit aut qui propter alias enormes offen- 
siones, propter schismata, dissensiones, factiones^ quibus sub exer- 
cition^n aut alicujus negotii praetextu juventutem ad se pertrahat, 
potentiam justo majorem acquirat^ aut aliis etiam occasionibus sibi 
dominatum in alios quaerat^ item si propter vitia manifesta, in qui- 
bus inemendabilis pergit, tolerari sine dedecore et damno academiae 
nequeat, cognita causa, cancellarii^ rectoris et consistorii publici ju- 
dicio ab ofBcio removebitur. 



Cap. TX. 

De decanis facultatum et eorum electione ac officio. 

1. Decani singuli a suse facultatis collegis semper novi con 
stituentur, quando novus rector introducitur^ a senioribus ad juni- 
ores descendendo. 



1655 &r8 konstitutioner. 19 

2. Horum ofBcium erit intra octiduum post introductionem 
novi rectoris convocare facultatis suse collegas et videre, quid eo- 
rum quisque proposuerit, et quotiens lectiones habuerit vel habere 
neglexerit sub praecedente rectore, quidque sub novo proponere 
velit: omniaque ea scripta tradere rectori^ ut ipse cum consistorio de 
singulis sententiam suam ferat: denique ex fide academi^e debita 
suse facultatis coUegas observare, an quse sunt ipsorum officii se- 
dulo ad constitutionum tenorem exsequantur^ quod ut ipsi constare 
poBsit, ex improviso lectiones professorum suse facultatis audiet; et 
si quis in vita et conversatione scandalum prsebeat, eum serio et 
amice admonebit, et nisi se emendaverit, ad rectorem deferet eun- 
dem aut ad procancellarium, ut habita deliberatione emendatio ipsi 
injungatur ad praescriptum constitutionum. Quod si decanus facere 
neglexerit, convictus pro causse conditione mulctabitur ad censuram 
senatus academici. 

3. Pertinebit quoque ad eosdem^ ut in disciplinam et mores 
studiosorum suse facultatis inquirant^ et si quos minus recte sua 
studia instituere intellexerint^ eos in collegium vocatos gravissime 
admoneant, et quos inemendabiles senserint rectori significent, ut 
ad consistorium citentur. 

4. Itidem decani responsa petentibus dabunt facultatis nomine, 
adhibitis in consilium facultatis collegis. 

5. Frivatorum publicorumque exercitiorum curam gerent vide- 
buntque, ne quisquam, nisi professor, privatim legendo vel dispu- 
tando sine consensu rectoris et facultatis doceat. Bs autem, qui- 
bus privatim docendi facultas conceditur, et materiam et tempus 
exercitiorum indicabunt. Theses inspicient et de iis judicabunt^ 
adhibitis, si opus Aierit; collegis, earumque unum exemplar in fa- 
cultatis archivum inferent Atque, si disputatio pro gradu ab ali- 
quo candidato fuerit conscripta, ab eodem sesquithalerum pro opera 
sua decanus habebit. Cavebunt, ne quicquam vel prosa vel versu 
excudatur; quod alicujus professoris censurse prius non fuerit sub- 
jectum^ aut ab eo subscriptione nominis non approbatum. 

6. Peculiariter vero adjunctorum exercitia moderabuntur in- 
que illorum diligentiam et industriam accurate inquirent. 

7. Studiosis, nisi pro gradu disputantibus vel alias singulari 
suo profectu veniam totius senatus meritis, disputationes conscri- 
bere atque typis evulgare non permittent. 

8. Quaelibet facultas peculiare protocoUum habebit vel codicem, 
in quo scribantur et consignentur acta facultatis, et prseter hunc pro- 






20 1656 &r8 konstitutioner. 

prium sigillum ac repositorium, iu quo asserventur acta, item pecu- 
liare couclave. Si cui facultati noD suppetat, unde sumantur neces- 
sarii sumptus nomine facultatis faciendi, ex fisco academise^ aut si hic 
deficiat, ex pecunia publicis expensis destinata erogabitur id quod 
necessarium fuerit. Ad acta vero facultatis consignanda adhiberi 
poterit aliquis ex studiosis, qui duplici fruuntur stipendio. 

9. Nuper advenientes scholares, antequam depositionis actum 
subierint; examinabit philosophise decanus, et si qui non absolverint 
illa, quse in scholis et gymnasiis proponi solent, nisi privatis prse- 
ceptoribus iisque bonis et probatis alendis abunde suffeceriiit, et 
illius rei testimonium certum habuerint, hos, communicata re com 
procancellario, rectore et senatu academico, vel ad scholam parti- 
cularem vel domum ad suos remittet. 

10. Eos, qui sine praiceptoribus privatis nec ullius curse vel 
inspectioni a parentibus aut patronis commissi ad academiam ve- 
niunt, decanus cum rectore professorum alicui commendabit^ qui 
in moreS; vitam et studia eorundem curam intendet, nec sinet eos 
solute et libere vagando vitiis ac otio corrumpi. Quod si cuiquam 
contigerit, ab ipso decano quemadmodum et ab ipso rectore^ sub 
quibus in album academise relatus talis studiosus fuerit^ quorumque 
culpa neglectus vitium contraxit, rationem accuratam senatus exiget. 

11. Decanorum quisque, in suae facultatis disputationibus, pro- 
motionibus, examinibus aliisque congressibus facultatem concemen- 
tibus, primum locum inter coUegas in sua facultate obtinebit. 

12. Semper quoque philosophiae deeanus intererit depositioni- 
bus, vel ejus ex facultate vicarius. 



Cap. X. 

De processionibus et sessionibtts, 

1. In publicis actibus academicis post procancellarium ingre- 
dietur rector^ hunc sequentur equestris ordinis primae et secundie 
classis illi, qui studiorum gratia in academia vivunt^ hos excipient 
singularum facultatum professores et qusestor, his proxime nobiles 
reliqui incedent^ nemine temere hunc ordinem cujuscunque sit con- 
ditionis interrumpente. 

2. In consessibus publicis procancellarius et rector cum ordi- 
nariis professoribus sedebit ad sinistram cathedrse, hoc ordine : po8t 



1655 &r8 koDsiittttioner. 21 

rectorem theologi, deinde jurisconsultiy hos sequentur medici, postea 
philosophi sedem habebunt pro ratione temporis, quo quisque eorum 
adscitus est. Quam ordinis rationem non solum inter se philosophi, 
sed coeterarum quoque facultatum doctores servabunt. Bibliotheca- 
rins autem, si professor est vel antea fuerit^ locum, qui illi inter 
professores in quacunque facultate obtigit^ servabit. Quaestor aca- 
demise immediatum post professores locum semper habebit. Quod 
si quis superiorum facultatum doctor ad professionem philosophicam 
adhibitus fuerit, is tamen inter philosophos locum ultimum, ut ce- 
teris professoribus consuetum, initio obtinebit. In quacunque enim 
facultate^ ut quisque tempore, sic loco erit posterior^ nisi in hono- 
rifica functione ante vixerit; talibus vero locum pro qualitate per- 
sonse facultas cum ordinario senatu assignabit. Et quanquam ex 
recepta consuetudine academicarum facultatum doctores sint priores 
magistrisy prius tamen, quam doctores publico docendi muneri ad- 
moveantur, posteriores sunt omnibus professoribus. 

A dextro vero cathedraB latere sedebunt regni senatores aliique 
viri illustres, si forte adfuerint, post hos studiosi equestris ordinis 
prim£e et secundse classis. In nuptialibus aliisque publicis congres- 
sibus, qui sunt academicis et urbanis civibus communes, post pro- 
fessores et qusestorem incedent nobiles tertiae classis, his proximum 
locum tenebunt prsetor arcis et urbis consules; inde academise se- 
cretarius; ceteri, utpote bibliothecarius si professor non fuerit, 
rector scholae, facultatum adjuncti, adjunctus pastoris^ conrector^ 
oeconomus et sacellanus pro ratione gradus, setatis ac meritorum 
loco honorabuntur. Hos sequentur senatus urbanus^ magistri, stu- 
diosi et promiscua civium multitudo^ ita tamen ut honoratiorum ci- 
vinm habeatur ratio. 



Cap. XI. 

De qtuBstore ejtisqice electione et officio. 

1. Ad qusestoris academise oiBcium eligentur a majori consi- 
storio duo vel tres homines fidi, negotiorum in ofBcio tractandorum 
periti, legum Sueticarum non ignari, qui statum et salutem acade- 
mise amant et illum bene perspectum habent. Hi S.se Rrae M:ti 
per cancellarium praesentabuntur, ut ex iis unus illorum ad officium 
confirmari possit^ hoc tamen juxta observato, ut quicunque eorum 



22 1665 &r8 konstitotioner. 

in alia etiam eruditione egregie profecerity si ceetera sint paria^ re- 
Uquis pr»feratur. 

2. Hic 1. curabit bona et ftmdos academisB^ 2. reditus tam 
ordinarios quam extraordinarios, (: inter quos etiam mulctse colo- 
norum academi» atque arrhse conductionis prsediorum computandae :) 
tempestive coUiget, in nummum si res ita tulerit convertet ao sera- 
rio inferety dimidium summse ad vigesimum diem DecembriSy reli* 
quum intra 23 Junii. 3. Domicilia et cubicula publica studiosis 
aliisque academiae membris pet^ntibus pretio locabit. 4. Rationes 
accepti et expensi circa festum 8. Thomse rectori et serarii inspeo- 
toribus reddet bis descriptas^ de quibus alterum exemplar cum do- 
cumentorum libro in archivo academiae reponet, alterum secundum 
documenta accurate examinatum atque a procancellario^ rectore et 
aerarii inspectoribus subscriptum academise cancellario exhibebit in 
regia camera asservandum; rationes reddere quotiescunque admo- 
nitus neglexerit, decem thaleris plectetur, quod diligenter singulis 
vicibus in consistorio notabitur. Si autem toto anno facere hoc ip- 
sura neglexerit, cognita causa^ punietur atque ab officio removebitur. 
Idque consistorium sedulo observabit, cui ut et academiae rectori 
non minus quam alii subjectus erit. Nullus autem admittatur, nisi 
juramentum subsequens praestiterit 

Juramentum qusestoris. 

Ego N. N. sancte promitto, serenissimo ac potentissimo regi, 
Carolo Gustavo, domino meo clementissimo, ejusque legitimis 
successoribus subjectionem ac venerationem, quoad vivam, me prae- 
stiturum; tum in legitime delato munere obeundo fidei et integri- 
tatis rationem ante omuia habiturum, commodis utilitatibusque aca- 
demiae studiose invigilaturum, damnis vero et incommodis pro vi- 
ribus obviam iturum: reditus ejus annuos tempestive collecturum 
eosque ad illustrissimi cancellarii et senatus academici praescriptum 
administraturum : redactam inde pecuniam faenori ad me redunda- 
turo non expositurum, nec ad privatas negotiationes collaturum, 
excepto stipendio meo annuo; sed quicquid pecuniae numeratae ex 
fundorum censu vel annonae distractione parari queat, aerario sta- 
tim illaturum; indeque stipendia cuique tempore statuto, praesen- 
tibus aerarii inspectoribus, juste distributurum, nuUius odium vel gra- 
tiam respiciendo. Spondeo etiam fundorum academiae conservatio- 
nem atque culturam cordi mihi fore, colonos ipsos inique me non 
tractaturum, aut alienae ipsos libi^ini ac vexationi permissurum: 



1655 &r8 konstitationer. 23 

ipsoram operas meis usibuB illicite non adhibiturum, nec quovis 
nomine ac titolo quicquam^ nisi quod oiBcii ratione teneor, ab iis 
exacturum; rationes praeterea annuas ad liquidum perductas, prse- 
scripto legibus tempore, senatui exhibiturum. Tacenda, me prse- 
senie in consistorio quae peraguntiu*, non evulgaturum: omnia de- 
nique sectaturum^ quse honestas, constitutiones academicae et mu- 
neris integritas praescribunt. Ita me Deus adjuvet. 



C»p. XII. 
De aecretario academice efusque electione et offwio. 

1. Secretarius eodem modo quo quaestor eligetur, eloquentiae^ 
juris et civilis pbilosophiae peritus. 

2. Is 1. Acta et disceptationes in consistorio bona fide consig- 
nabit. 2. Sententias fideliter concipiet descriptasque partibus requi- 
rentibus communicabit^ idque cum consensu rectoris^ pro quo labore 
modicum pro cujusque facultatibus praemium ipsi solvent. 3. Te- 
nebit rationem mulctarum a senatu impositarum. 4. Quae publico 
nomine scribenda sunt exarabit. 5. Negotia academiae^ jubente 
senatu, domi forisque perficiet, protocollum^ prout conceptum est, 
initio sequentis sessionis, jubente consistorio^ recitabit. Judicia, ut 
et definitiones seu sententias consistorii^ ante rectoratus mutationem^ 
prsesente rectore, in archivo deponet. 

Juramentum secretarii. 

Ego N. N. sancte polliceor, me post divini nominis gloriam 
atque illam fidem et subjectionem, quam S:ae R:se M:ti debeo^ in 
munere mihi demandato academiae commoda et honorem, quacunque 
in re potero, sedulo et pro virili promovere velle; venerandum se- 
natum academiae ejusdemque rectorem, reverentia quae par est, 
prosecuturum esse, ofiiciique mei partes, prout in constitutionibus 
academicis exprimuntur, studiose curaturum. Consistorii item acta, 
disceptationes, sententias, sive schedas alias, quocunque nomine 
venerint, non nisi cum consensu rectoris, aliis communicaturum, 
nec ad talia in usum aliorum expromenda, nisi magistratus acade- 
mici authoritate, me adduci passurum. Literas quoque tum regias, 
tum ab academiae cancellario aliisve, de alicujus momenti negotiis 
scriptas fideliter conservaturum, nec earum distractionem (: quan- 
tum in me fuerit:) admissurum. Assiduitatem denique, fidelitatem 



24 1655 &r8 koDstitutioiier. 

et tacitumitatem in omnibus, quae academise salati atque boDonim 
famse inserviunt, rite observaturum. Ita me Deus adjuvet. 

3. Quoniam secretario amanuensis est necessarius, prsesertim 
quando multiplicatur scribendi labor^ is quoque juramento sequenti 
se obstringet. 

Juramentum amanuensis. 

Ego N. N. sancte polliceor, me in demandato mihi munere fi- 
delitatem atque diligentiam adhibere velle in omnibus, quse ad man- 
datum academias rectoris vel secretarii perscribenda sive alias in 
utilitatem academiae eiBcienda injunguntur. Taciturnitatem quoque 
rite servabo in iis omnibus, quse vel academiae secretarius edixerit^ 
vel ipse inteUexero non evulgari debere. Ita me Deus adjuvet. 

Cap. xni. 

De adjuncHs eorumque offido, 

1. Facultatis theologicae adjuncti duo erunt. Quorum munus 
erit: 1. Rudioribus studiosis authorem locorum theologiconmi in 
academia receptum; praesertim in compendio^ sicut et libros symbo- 
licos^ ex decreto facultatis^ privatim explicare. 2. Semel minimum 
quolibet anno disputare sub praesidio alicujus professoris theologi^ 
nisi licentiatus aut doctor fuerit. 

2. Facultas juridica et medica habebunt singulae suum quoque 
adjunctum; qui ea^ quae facultas jusserit^ proponere debent. 

3. Philosophicae facultati quatuor adjungentur. Hi 1. Bis quo- 
tannis aut etiam saepius disputabunt publice. 2. Privatim linguas, 
philosophiam et probatos auctores proponent. 3. Disputationibus 
philosophicis atque orationibus juventutera exercebunt, idque horis 
et diebus extraordinariis; pro quo labore praeter salarium praemium 
ab auditoribus accipient. 

Hi autem omnes et singuli facultatis^ ad quam pertinent, di- 
rectioni suberunt^ nec quicquam in ista proponeut absque facultatis 
venia et consensu. 

Cap. XIV. 

De vigilibus eortmiqus prtBfecto. 

1. Cum Upsaliae duae sint distinctae jurisdictiones^ academica 
una, altera urbica^ et necessarium sit communis tranquillitatis ac 
publicae pacis servandae cenxss^ pon^titui vigiles, qui uQcturaos tu- 



1666 krs konstitatiooer. 25 

multus et noxias grassantiam molitiones impediant, clementissime 
a S:a R:a M:te indultum est, ut suos quaelibet jurisdictio vigiles et 
suum proprium habeat prsefectum. Quod si magistratus urbicus suos 
dare neglexerit^ prsfectus arcis compellatus tenebitur eosdem exi- 
gere, atque ut onmino sistantur^ compellere. Numerus autem vi- 
gilnm utrinque senario non erit minor. 

2. Ne quid vero ad subitos et inopinos casus mutuse opis 
desideretur^ una et communis utriusque generis excubitorum statio 
erit in foro novo majore; ubi domuncula exstruetur duabus cellis 
oonstanSy quarum una ad academiam, altera ad urbem pertinebit. 

3. Operas autem suas per vices et alteme ita partientur, ut 
nocte una academicus prsefectus, altera urbicus praesit et custodiam 
agat^ quilibet senis in singulas noctes armatis excubitoribus, tribus 
nimirum ex academicis et totidem ex oppidanis stipatus; reliquis 
interim onmibus ad stationem publicam perpetuo manentibus. 

4. Horum ofBcium erit sedulo curare^ ne quid turbarum in 
urbe exoriatur^ noctumas vociferationes et grassationes inhibere, se- 
ditdosas coitiones dispellere, sedium fenestrammque eflractores appre- 
hendere^ cauponas visitare et prohibere, ne quisquam in illis, ultra 
definitum legibus tempus, desideat^ tum eos, qui tormenta explodunt^ 
observare et foro competenti sistere^ ac in summa omnem omnino 
vim a capitibuS; sedibus et fortunis ac possessionibus quorumvis 
arcere. Nullam itaque noctem incustoditam transmittent, sed juncto 
agmine urbem circumibunt, quidque rerum geratur^ attente obser- 
vabunt; toto excubiarum tempore, Quarum initium pro diversis 
anni temporibus per vices ita mutabitur, ut hybemae hora septima 
vespertina prsecise^ sestivse nona inchoentur, in illas computato quic- 
quid inter Octobres et Apriles calendas intercedit temporis, in has 
residuo anni conjecto. Nec nisi post quartam matntinam, sive hiems 
sive aestas sit, vigiliae cessabunt 

5. Tumultuantes et vociferantes primo hortabuntur comiter 
vigiles, ut absistant, si monitionibus nihil profecerint, delinquentes 
sine uUo discrimine^ sive academicae sive oppidanae jurisdictioni 
snbsinty apprehendent^ et ad stationem excubitorum abreptos ibidem 
per noctem in sua quemque ceUa asservabunt, postridie mane ma- 
gistratui suo^ rectori quidem si academiciy consuli vero si urbici 
sinty tradendos. 

6. Quod si contingat, ut ad dendos tumultus coeant plures^ 
quam quos a se vinci posse sperent vigiles, diligenter capita fac- 
tionum istiusmodi notabuntj aut si id non possint, paucos ex pro^ 



26 1655 &r8 kouttitatioaer. 

misoao coetu observabunt^ qao Diminim contendant digressi, aut 
quo habitu usi fuerinty ut indicio aliquo postridie omnino magi- 
stratui tam nefarise rei instinctores aut complioes patefiant, praEKsipue 
vero adnitentur, ut ex separatis atque jam palantibus aliquem com- 
prehendere possint. 

7. In hoc munere ita se universi et singuli gerent, ut ne 
quid ab ipsis negligenter, temere aut crudeliter fiat; cujus rei cura 
praecipua penes prsefectum erit, qui noctem occupat. 8i quid praeter 
jus fasque ab ullo vigilum designetur, sciet se non minus ejus culpae 
teneri prsefectus^ quam ipsum qui commisit, si modo talia ut fiant 
imperarit vel facientes non inhibuerit. Praefecti ergo ipsius jussis 
sine tergiversatione obedire vigiles debent^ nec uUo modo obniti 
aut obloqui honesta et justa imperanti; quin damnum per inobe- 
dientiam aut contumaciam datum, si levius fuerit^ remotione, sin 
gravius^ duriore aliquo supplicio pro culpae et delicti modo, sine 
mora sub suo quisque magistratu luet. 

8. Nec solum a membrorum mutilationibus et caedibuSy sed et 
a verberibus et pulsationibus abstinebunt vigiles, si sedari sine tali 
violentia improbi tumultuantium conatus possint. Quamobrem quod 
quisque eorum mali, nuUa cogente necessitate ex inconsulta quadam 
temeritate ant maligno animo in quemquam patraverit, id severe 
de authore vindicabitur^ prout determinatur in patriae legibus muni- 
cipalibus; si vero aperta vi quisquam ausit vigiles ipsos aggredi 
et arma armis obvertere^ periculum et damnum, quod quisque ag- 
gressorum tulerit, inultus habebit; quod vero dederit dupli poena 
itidem secundum leges patrias luet. 

9. Qui ex vigilibus per noctem abfuerit^ manicis implicabitur 
vel equo ligneo imponetur, idque in loco publico et per diem in- 
tegrum, nisi frigus nimium fuerit. Eadem poena sit eorum^ qui ebrii 
excubias egerint. Si vero ipse praefectus absentia vel ebrietate deli- 
querity carcere vel mulcta pecuniaria punietur. 

10. Ortis inter praefectos vigilum aut inter vigiles ipsos con- 
troversiis, rei forum, ut in aliis judiciis, actor sequetur. 

11. Praeter noctumas hasce curas, adesse rectori, cum consi- 
storia habentur, vigilum academiae praefectus cum duobus ad mini- 
mum excubitoribus armatis semper tenetur^ ut si quando usus fue- 
rit, praesto sint, quorum opera rector utatur. 

Dabit insuper operam, ne quisquam eorum qui causas i^unt, 
si coetui academico addictus sit, armatus coram judicio compareat. 



1655 irs konstitationer. 27 

Quare modeste ab instraDtibus postulabit^ ut gladios tantisper in 
vestibulo deponant mox reddendos^ quo debita judicio constet re- 
verentia. Absente vigilum prsfecto, hoc ipsum sai muneris esse 
meminerint cursores. 

12. Cum capitales caus» aguntur, omnes vigiles academici 
cuiD praefecto suo praesto erunt armati et reos e carcere ad judi- 
cium deducent sine turba et strepitu; eosdemque rursum a judicibus 
dimissos, nisi absoluti fuerint, in custodiam sine mora et fideliter 
reducent. 

Cap. XV. 

De ministris publids eorumque officio. 

Famuli academise a senatu bini constituentur. Hi 1. Bectoris 
juBsa quotidiana expedient et in sedibus rectoris apparebunt quo- 
tidie hora octava matutina et duodecima. 2. In processibus, promo- 
tionibus et omnibus actibus publicis rectori praesto erunU 3. Deca- 
norum jussu convocabunt facultates, quoties opus fuerit 4. Car- 
ceris et captivorum^ qui a praefecto vigilum non sunt comprehensi; 
curam gerent^ et daves carceris bene asservabunt et ad rectorem 
quotidic deferent. 5. Stipem a studiosis bis in anno colligent, qua- 
libet vice a singulis solidos tres^ a nobilibus octo^ a magistris qua^ 
tuor^ idque mense Majo et Octobri. 6. Studiosorum oensum simul 
agent et nomina libro deinceps rectori tradendo inferent, designatis 
etiam hospitiis. Quemcunque autem^ ad mandatum rectoris^ carceri 
includunt, priusquam dimittatur^ famulo thaleri quadrantem solvet. 



Cap. XVI. 

De depositione. 

1. Depositionis obscoenitas non feretur; vexatio ludicra, quse 
fit senigmaticis et aliquid uUIitatis habentibus qusestionibus et aliis 
quibusdam ritibus tolerari potest^ modo fiat sine larva, cinere et 
ftdigine aliisque servilibus ludibriis itemque sine verberibus et se 
intra fines modestise et verecundiae contineat^ et ad augendum lite- 
rarum amorem modestiamque sectandam dirigatur. Si depositor 
secus fecerit, admonebitur a decano^ sin adhuc se non emendaverit^ 
poena a consistorio irroganda coercebitur aut ab officio removebitur. 



28 1665 &rs konstitutioner. 

2. Cumque prsesente decano philosophiae vel eju8 vicario hic 
stndiosoB initiandi ritus peragi debeat, ejus erit ita moderari omnia, 
ut ratio honestatis ac pietatis habeatur, et in praesentia pancorum 
et familiarium peragatur. Fient autem depositiones tantnm diebus 
Mercurii et Sabbati^ idque in aliquo solenni loco^ sine omni omnino 
sumptu et impensa. 

3. Instrumenta depositionis depositor peracto ritu ad decannm 
deferri statim curabit 

4. Idem quoque initiandi progressum in studiis explorabit, ubi 
ea observabit-; quse cap. 9 § 9 constituta sunt. 

5. His peractis, a decano ritu usitato absolutus a rectore in 
matriculam adscribetur et in studiosorum numerum referetur admit- 
teturque ad exercitia privilegiaque a Sacra R:a Maj:te studiosis 
hujus academise data. 

6. Decano pro labore singuli initiati tres marcas, famulo aca- 
demiae ad vini sumptus et ofiicii prsestiti prsemium solidos sex ( : qui 
famulus eosdem ad rectorem ducet:), depositori itidem tres mar- 
cas solvent. 

Cap. XVII. 
De promotionibns. 

I:o Qui promovendi. 

1. In genere promotores id prseoipue spectabunt, ut qui in 
studiis laudabiliter sunt versati^ quique honestis sunt moribus, de- 
bito honore exomentur. 

2. Speciatim ad gradum philosophicum nemo admittatur^ nisi 
in linguanim gr«c« et latin», quam maxime vero hujus stndio et 
historise universalis scriptoribuS; Sulpitio Severo, Justino, Eutropio 
et Floro iisque cognata temporum et locorum doctrina; ut et in sin- 
gulis disciplinis philosophicis ftierit versatus, egregie autem in iis 
disciplinis, quse ad institutum vitse illius spectant. 

3. Qui autem sufi&agio facultatis approbatus est, priusquam 
admittatur ad gradum, episcopi^ cujus dioeoesi subest, permissionem 
et literas commendatitias ad facultatem pro gradu consequendo ex- 
hibebity si in dioecesi promotionem affectat. 

4. In theologia nemini conferelur gradus doctoris, nisi ei^ qui 
in doceiidi mvmere honQri^co sit constitutus, ^qt ^d e^usmpdi QfSi- 



1656 &r8 konstitutioner. 29 

cium rite designatus; potiusque ei, cui gradufl offertur^ quam qui 
eum ambit. 

5. Quicuoque examiDaudus est in jure, medicina vel philoso- 
phia, ie ad examen non admittetur, nisi habuerit testimonium a fa- 
cultate theologica de necessaria articulorum fidei cognitione^ nempe 
quod et ipsos fidei christianae articulos secundum symbola et con- 
fessionem Suecanse ecclesiap, et auctorem locorum theologicorum io 
academia receptum recte perceperit^ et eorundem prsecipua funda- 
menta ex scriptura sacra depromere valuerit, nec non seriem hi- 
storiae biblic» veteris et oovi testameoti mediocriter cognoverit. 
£t vicifisim qui ullum in theologia, jure aut medicina gradum acci- 
pere velit^ is edam habebit testimooium a facultate philosophica de 
necessaria cognitione, pro ratione instituti, histori» universalis^ lin- 
guarum et disciplinarum philosophicarum. 

6. In heterodox» religionis academiis nemini licebit gradum 
accipere. 

II:o Quomodo examinandi tum publice tum privatim, 
ubi et de loco cuique assignando. 

1. Examina cum caodidatis bioa instituentur, unum privatum 
alterum publicum. 

2. Privatum examen ita peragetur. 1. Priusquam aliquis ad- 
mittetur ad examen philosophicum, cavebunt pro ejus aptitudine et 
profectu tres facultatis istius professores. 2. In facultate philoso- 
phica decanus uoa cum duobus professoribus colle^s, quorum alter 
erit profesfior eloqueotise^ caodidati profectum io studio latinse lin- 
guse vel epistola vel alio aliquo themate cooscribendo explorabit, 
sine omoi tamen impensa ejus qui examinatur. Hoc scriptum de- 
canus reliquis facultatis collegis censeodum exliibebit; quod si im- 
probaverinty rejicietur in aliud tempus. 3. Decani tam philosophise 
quam reliquarum facultatum, adhibitis omnibus suis collegis, ad id 
rite per cursorem invitatiS; in loco publico accuratum cum candi- 
dato instituent examen^ in quo philosophi quatuor; jurisconsulti et 
medici sex^ theologi octo horas consument diligenterque ejus pro- 
gressum in omnibus^ qu» ad facultatem spectant^ remoto itidem 
omni prorsus sumptu^ examinabunt, minus peritum repellent. 

3. Peracto examine decanus cujusque facultatis candidatum 
hortabitur, ut hsec studia non negligat, sed in posterum multo ma- 
gis colat inque iis se exerceat. Exiget ab eodem^ ut sancte pro- 
mittaty se in omoi vita hooestatem sectaturumy ac in moribus et 



30 1665 IfS koDstitntioner. 

vestita dooentiflDi ac gmvitatem observataniin omnuuiQe aetnnim, 
qiue academise sint honori et nsm, qiueqae sa» perBODS dignitatem 
concilienty ad qnencanqne statam penrenerit. Item (: si in pfailo- 
sophia examinatns sit:) qaod lecdones pnUicaa profeasoram in so- 
periori facoltatCy coi se addixit, diligenter freqaentatoros sit; pro- 
mittat deniqne se oontentom fore loco, qnCTi sibi decanns cnm far 
coltatis professoribas assignataras sit. 

4. Pablicam examen consistet in disputationibas^ orationibos 
et lectionibus. 1. Dispatationes et lectiones per intervalla fient, et 
singuli singulas de materia utili habebunt disputationes^ ita tamen 
nt omnes omnino tribns ante promotionem hebdomadibns finiantur. 
Nec plures duabus in nna concurrenty idemque de lectionibus est 
observandum. 2. Cujusque fiicnltatis candidatus sub pra&sidio pro 
gradu disputabit. Praeses autem nisi nigente necessitate non lo- 
quetur^ quin si suffidenter responderit candidatus, in ejus respon- 
sione acquiescendum erit. 3. Majori apparatu qnam alias fieri solet 
disputationes hujusmodi celebrabuntur, praesente nimirum rectore 
consueta toga omato, et cursoribus sceptra ei praeferentibus. 

5. Porro singuli candidati per disputationes publicas exami- 
nati, legendo etiam suam industriam publice probabunt. Sument 
autem materiam utilem, cum consensu illius facultatis, in qua pro- 
moventur; et hanc materiam recte tractatam in facultatibus superi- 
oribus quattuor, in philosophia vero duabus lectionibus absolvent. 

6. Examinibus hoc modo factis, convenient facultatum decani 
cum coll^s proximo ante promotionem die, et unicuique locum 
assignabunt secundum eruditioDem: habita tamen aliqua ratione 
(: ceteris paribus:) aetatis, aut eorum^ qui in officio publico sunt vel 
fuerunt. 

III:o Qui ritns in promotionibns adhibendi. 

1. Promovendi munus in unaquaque facultate ab omnibus pro- 
fessoribus ordine obibitur; nec quisquam, qui ordinario professoris 
officio fungitur; hic negligetur. 

2. De idoneo promotionis tempore consistorium majus ju- 
dicabit 

3. Quo constituto, decanus cum consensn procancellarii, missis 
ad cancellarium literis, petet ab ipso licentiam creandi doctores vel 
magistros: qui, nisi ipse adfuerit, suas vices procancellario singulari 
scripto commendabit. 



1655 &r8 konstitationer. 31 

4. Ldteris ad prooancellariain impeixatis, promotor inetituet 
promotionem hoc modo. 1. Solenni programmate omnes academiae 
cives pridie invitabit ad actum illum decorandum^ ut stato tempore 
conveniant in loco publico. 2. Ipso die promotionis; qui per fa^ 
mulos publicos invitati sunt^ in aedibus promotoris conveniant di- 
midiata octava, signo campana dato. Inde in puncto octavse ad 
collegium ordine procedent, aut si doctorum theologise promotio fit, 
in templum cathedrale. Nisi tempus hoc servari curet promotor^ 
viginti quatuor marcis mulctabitur. 3. Ubi ordine consederint^ pro- 
motor orationem habebit; ea finita candidatorum industriam privatis 
et publids examinibus probatam et cognitam^ toti auditorio modeste 
prsedicabit, dignosque eos repertos, quibus gradus conferatur. Hinc 
singulos juramento astringet. 

Juramentum theologorum. 

Ego N. N. sancte promitto, rae velle in vera fide sacris scrip- 
turis patefacta et ecdesise symbolis, apostolico, nicaeno, athanasiano, 
breviter expressie^ ac in invariata confessione Augustana et Upsar 
liensi concilio et decreto recepta, constanter usque ad finem vitae 
perseverare, eamque adversus oranis generis corruptelas pie ac rao- 
deste tueri, eandem sincero studio docendo ad alios propagare. In 
gravibus controversiis aut casuum quaestionibus definiendis circum- 
specte agere, adhibita diligenti scripturarum consideratione, et con- 
silio gravium virorum, quorum scientia et integritas in rebus fidei 
perspecta est. Schismatis occasiones studiose fugere, studia et la- 
bores omnes ad Dei gloriam et ecclesise incrementum secundum 
mensuram gratise, quam mihi Deus conferet, dirigere. Ita me Deus 
adjuvet 

Juramentum jurisconsultorum. 

1^0 N. N. sancte poUiceor me velle in vera fide sacris scrip- 
turis patefacta, et ecclesiae symbolis, apostolico^ nicaeno^ athanasiano^ 
breviter expressa, ac in invariata confessione Augustana et Upsali- 
ensi concilio et decreto recepta, constanter usque ad finem vitae per- 
severare; in tradenda deinde doctrina juris expeditissimam rationem 
sectariy omniaque ad reipublicae usum et legum hujus imperii genu- 
inum sensum fideliter accommodare; juris et aequi exactam rationem 
in omnibus sententiis^ consultationibus et judiciis semper habere^ 



32 1666 &n koDstitutioner, 

nec unquain mea sponte a vero rectove declinare in cujosquam aut 
gratiam aut odium, nec malam cujusque causam tueri, et quasque 
alias corruptiones fugere, lites non trahere, sed bona fide causas et 
negotia mihi commissa tractare. Ita me D£US adjuvet. 

Juramentum medicorum. 

1^0 N. N. sancte promitto, me velle in vera fide, sacris scrip- 
turis patefacta, et ecclesi» symbolis, apostolico, nicseno, athanasiano 
breviter expressa, ac in invariata confessione Augustana et Upsali- 
ensi concilio et decreto recepta, constanter usque ad finem vitse 
perseverare; in tradenda quoque arte medica, a veterum prsescripto 
et recentium probatissimorum medicorum, institutis et recepta ac 
longo tempore probata medendi ratione non temere discedere, ean- 
dem quoque rationem in morborum curatione sectari, incerta et 
periculosa non adhibere, sed ea solum, quae quam maxime aegrorum 
sanitati conducere intelligam. In periculosis morbis et casibus ali- 
orum medicorum consilia studiose exquirere: auxilia quoque si aeger 
flagitet^ non detrectare, occultorum morborum publicatione neminem 
afHigere, sed in omni ofBcii mei exercitio id agere, quod honestas, 
pietas, amor proximi et christiana dilectio requirit, secundum mo- 
dum industrise mese. Ita me Deus adjuvet. 

Juramentum philosophorum. 

Ego N. N. sancte promitto, me velle in vera fide, sacris scrip- 
turis patefacta, et ecclesisa symbolis, apostolico, nicseno, athanasiano 
breviter expressa, ac in invariata confessione Augustana et Upsa- 
liensi concilio et decreto recepta, constanter usque ad finem vitse 
perseverare; in disciplinis tradendis perplexitatem omnem atque 
inutiles tricas vitare, tractare vero ea prsecipue, quse in faeultatibus 
cseteris et vita communi usum maximum habent, et inprimis in ea 
facultate, in qua ad ulteriorem promotionem adspiro, publicas lec- 
tiones diligenter frequentare, donec in hac vel alia academia ad id 
occasionem habuero. Ita me Deus adjuvet. 

Hinc licentiam impetrabit a cancellario, si prsesens fuerit, aut 
a procancellario creandi magistros vel doctores, quam cancellarius 
aut ejus nomine procancellarius promotori solenniter, audiente toto 
auditorio, indulgebit. Atque tura denique promotor, adhibitis usi- 
tatis ceremoniis, insignibus et privilegiis, eis pro authoritate, qua 
fungitur, gradum conferet vel magistrorum vel doctorum. Quse- 



1655 &rs konstituiioner. 33 

stionem aliquam deinceps proponet facultatis adjunctus^ in qua fit 
promotio, quam novus doctor sive magister resolvet. Ultimus vero 
promotionis actum gratiarum actione concludet. 

IVito Qui sumptus candidatis faciendi. 

1. Philosophise candidatus decano quadraginta duas marcas 
numerabit; ex quibus singuli professores facultatis tres capient: 
quod reliquum est^ fisco facultatis inferetur. Cseterarum facultatum 
candidati nonaginta marcas expdnent^ quarum octodecim cedent fisco. 

2. Promotione peracta promotor, aut alius vir honoratus a 
promotis constitutus hospes^ ad epuluro invitabit cancellarium^ si 
adfuerit; procancellarium^ rectorem^ professores^ qusestorem et aca- 
demiae secretarium, atque prsBter hos rectorem scholse^ adjunctos 
facultatum et ecclesise oppidanse miuistros. Singulis quoque ex pro- 
motis unum invitare licebit, ea lege, ut pro illo sex marcas solvat; 
si plures admiserit promotor vel hospes, mulctabitur; ut in convivio 
rectoris definitum est. Eademque poena afficietur, si sequenti die 
convivium denuo instruxerit. In superioribus facultatibus integrum 
erit candidatis singulis plures eadem lege invitare ex permissione 
hospitis. 

3. Sumptus promotionis et conviviorum omnes moderabitur 
decanus cum promotore^ ut impensa philosophise candidati universa 
summam thalerorum triginta non excedat. Caeterarum facultatum 
centum et quinquaginta, vel si solus sit duceutorum viginti quinque. 

4. Promotori, pro opera in ipso promotionis actu prsestita, 
honorarium philosophise magistri singuli sex thaleros, in superiori- 
bus facultatibus conjunctim sexaginta dabunt. 

5. Nunquam simul ultra duodecim in una facultate promove- 
buntur. Fient autem promotiones non singulis annis^ sed quotics 
consistorium majus necesse judicaverit. 

V:to Quae prsemia graduum. 

Gradus dignitatem tribuit et potestatem publice disputandi pri- 
vatimque docendi, quorum tamen neutrum ulius sibi sine consensu 
decani et facultatis sumet. 

yi:to Statutum peculiare. 

1. Qui S:8e B:se M:ti parent et hujus regni indigense sunt, 
accipient gradum in regni hujus academiis. Qui secus faxit, in do- 
cendi munere publico, in scholis et ecclesiis primariis^ cseteris erit 
posterior, et graduum privilegiis in hoc imperio carebit. In singulis 

1655 &ra konstitotioner. 3 



34 1655 &r8 koastitutioner. 

autem facoltatibus superioribus ouines ordinarios professores gradu 
doctoris omatos esse decet. 

2. Et ne theologise ac aliarum facultatum studiosis in acade- 
mia degentibus desint studiorum incitamenta; licebit facultati theo- 
logicsB non tantum theologise licentiatos juxta ordinem examinum 
supra descriptum^ sed et candidatos declarare. IUos quidem, qui 
totum theologici studii cursum perfecte absolverint, graduque doc- 
toris digni sunt: hos vero, quos deprehendunt eo usque progressos 
esse^ ut 1. in textu biblico originali genesin, psalmos et Esaiam, 
nec non novum testamentum non inspecta alicujus translatione la- 
tine reddere valeant; 2. cujusvis libri et textus scripturse cmu vete- 
ris; tum novi testamenti orthodoxum sensum proferre possint; 3. ca- 
pita religionis ehristianse in symbolis et confessione ecclesise suecanse^ 
locisque theologicis comprehensa^ non modo in thesi; sed etiam in 
prsecipuis controversiis^ quse hodie in ecdesia agitantur, una cum 
prsecipuis casibus conscientise et historia sacra et ecclesiastica^ me- 
diocri perfectione teneant. Hos, prsemisso diligenti examine privato^ 
nec non publica disputatione theologica sub prsesidio, publico facul- 
tatis testimonio, nomine candidatorum theologise omare licebit; sine 
uUis tamen ceremoniis et conviviorum sumptibus. 

3. Horum in promotionibus ad ofScia ecclesiastica et scho- 
lastica in suis dioecesibus ea habenda ratio est, ut reliquis, sive 
magistri fuerint^ sive non^ prseferantur^ si csetera quoad aptitudinem 
in tali ofScio paria fuerint. 

4. Prseterea S:» R:ae M:ti clementer placuit, ut studiosi facul- 
tatis primum, deinde senatus academici judicio et censura proba- 
tissimi^ quatuor theologiae^ unus juris^ unus medicinse, sex philoso- 
phise quorum primus erit linguarum orientalium, secundus mathe- 
seos et prsesertim practicse^ tertius historiae et antiquitatis patrise, 
quartus philologise et antiquitatis externae; quintus philosophise ve- 
teris, sextus eloquentiae et poeseos, duplici in suprema classe sti- 
pendio fruantur^ idque triennio. Horum officium erit^ ut unus eorum 
in facultatis coUegio publica acta consignet^ et csetera notarii mu- 
nera fideliter exsequatur^ tum ut professoribus egregium aliquod 
opus elaborantibus, operam suam legendis et conferendis authoribus 
commodent^ et si quid typis excuditur, eos in corrigendo juvent. 

5. Nemini ad publicam professionem theologicam aditus, nisi 
theologiae licentiatO; patebit. 



1665 &r8 konstitutioner. 35 



Cap. XVIH. 

De disputatio7iibus in gmere et in speeie. 

1. Quinam disputare debeant 

1, Professores publici ordinarias disputationes^ minimum unam 
quotannis conscribent et habebunt^ idque rector urgebit; manebunt 
autem singuli intra terminos susb facultatis. 

2. Qui gradum academicum non habet, nisi professor speciali 
S:8e R:8d Maj:tis indultu constitutus sit> praesidendi potestatem non 
habeaty sed sub alterius preesidio disputet^ eligendo ex ea facultate 
prsesidem^ ad quam disputatio spectat. In ea autem facultate quis- 
que solum prsasideat, in qua gradum acquisivit. Et disputare lici- 
tum est omnibus professoribus ordinariis; item philosophise adjunctis 
et aliis quibusvis gradum habentibus, idque non nisi impetrata a 
decano et facultate venia: cseteri omnes sub prsesidio disputabunt. 

2:o. Quae disputationes admittendse. 

1. Disputatio^ quse absnrdam aut impiam sententiam tuetur^ 
aut quse turbas ciet, in academia non admittetur. Si quis talem 
pertinaciter uUo modo, publice vel privatim, defendere et propagare 
tentaverit^ admonebitur primum a decano, deinde a tota facultate, 
taudem a rectore et consistorio, item a procancellario, si adhuc non 
quieverity apud cancellarium accusabitur. 

2. Disputationum^ quae admittendae erunt^ exemplaria sextiduo, 
antequam habebuntur, nempe die dominico^ vel Mercurii, publice 
afBgentur, et exempla distribuentur eodem die per famulum aca- 
demise, idque ordinarie in templo, non nisi finitis sacris^ nec spar- 
genda est uUa disputatio inter studiosos, antequam publice afBxa 
fuerit; quse nisi observata fnerint, eae disputationes non admittentur. 
In his si peccaverit^ vel prseses^ vel respondens^ vel uterque, sesqui 
thalero sigillatim mulctabuntur, vel famulus academiaB, si in culpa 
fuerit, eandem mulctam exponet aut carcere punietur. 

3. Nemini extra facultatem theologicam licebit disputationibus 
suis theses theologicas immiscere, vel ejus generis corollaria addere^ 
talia nimirum, quse non aliunde, quam ex lumine gratise seu pecu- 
liari revelatione, nota sunt. 



36 1655 &r8 konstitutioner. 

3:o. In specie 

De disputatiouibus publicis, quomodo hse celebrari 
debeant. 

1. Publice disputaturus conseripta disputationis themata facul- 
tatis decano exhibebit, quicunque ille fuerit. 

2 Postquam facultas, ut haberi possit disputatio aliqua, pote- 
statem dederit, atque typis excusa fuerit, respondens pubUce exem- 
plaria inter studiosos gratis non distribuet 

3. Disputationes juridicse^ medic» et philosophicse habebuntur 
die Sabbathi vei Mercurii, theologicse vero die Sabbathi tantum. 

4. Quando in superioribus facultatibus disputationes habentur^ 
illis cedent aliae qusecunque etiam graduales^ nec in ullo auditorio 
habebuntur^ quamdiu talis disputatio instituitur. 

5. Praeses paucis verbis disputationem aperiet et opponentes 
invitabit; qui statim sine prsefatione oppositionem aggredientur. 

6. In disputationibus non gradualibus opponentium neuter 
ultra horam opponet. Tum si alicui professorum placuerit, sequens 
tempus occupabit; sin minus, reditus fiet ad ordinarios, si quid 
opponere ulterius voluerint. In omnibus autem disputationibus 
argumenta semper in forma syllogistica proponentur. 

7. Placide disputationes fient, sine scommatibus, calumniis, 
injuriis, altercationibus, rixis et mutuis interpellationibus, vitata 
omni pertinacia prseconceptam opinionem defendendi; omnesque ad 
veritatis explicationem dirigentur, observabunturque vices opponendi 
et respondendi, ne tempus totum alteruter solus occupet. Qui se- 
cus fecerit admonebitur a rectore, decano, vel alio professore prse- 
sente; si non paruerit, coram consistorio accusabitur et arbitraria 
poena plectetur. 8i ssepius peccaverit, ad cancellarium deferetur. 

8. Disputatio ab hora matutina septima incipiens, ultra horam 
undecimam non protrahetur; quse temporum momenta qui prsecise 
non observaverint, sex marcas fisco pendent. Horam cursor in- 
dicabit. 

9. Quse vero octava hora inchoantur disputationes, quod die- 
bus Mercurii fieri plerumque solet, ultra ordinariam horam unde- 
cimam non protahentur, nisi selecta imprimis et nobilis fuerit materia, 
tum permittente decano paulo ulterius, nec tamen ullo modo ultra 
duodecimam sunt producendse. In gradualibus disputationibus pri- 
mas duas horas ordinarii opponentes, reliquum temporis extraordi- 
narii et professores occupabunt. In superioribus facultatibus etiam 



1655 kn konstitutioDer. 37 

post meridiem a secmida in quint<am habebitur disputatio, maxime 
si sit solemiis; opponent autem tum ordinarii opponentes ab hora 
secunda in tertiam^ reliquis duabus horis professores facultatis^ et 
si res tulerit^ alii etiam ex ccetu academico. 

10. Si qusB litigia aut rixse inter disputantes ortee fuerint, de- 
canus^ interposita authoritate^ easdem placide interpellabit et cor- 
riget: idem disputationem abrumpet^ si disputantes constitutum tem- 
pus excedant. 

11. Quod si decanus abfuerit, aut quod sui muneris est fa- 
cere neglexerit, rector aut etiam in facultate senior, vel qui a de- 
cano substitutus est, monentibus cseteris, decani partes obibit. Si 
vero decanus neminem substituerit, ipse mulctabitur: vicem vero 
decani sustinebunt cseteri professores ordine. Qui vicem illam sup- 
plere recusaverit, ordine ad se devoluto, eidem mulctee obnoxius erit. 

4:o. De disputationibus privatis. 

!• Privatse disputationes ut in singulis facultatibus fiant; de- 
canus providebit, cum haud parum prosiut discentibus^ prsecipue 
junioribus, elementorum universalem et brevem cognitionem expe- 
tentibus. 

2. Dirigentur ad juventutis informationem, ne quid proponatur 
quod sit verse fidei, saniori doctrinse aut bonis moribus adversum, 
aut quod publice docentes perturbet, aut quod iu vita communi vel 
nuUum vel exiguum habeat usum. 

3. Brevibus thematibus hae disputationes consignabuutur com- 
municabunturque auditoribus. Quod si themata ante a probatis 
scriptoribus concinnata sibi sumere velint respondens et ejus prseses, 
facient id probante et permittente facultatis decano. 

4. Privatee disputatioues, nisi professorum, non excudentur 
tjrpis, ne sumptu inutili graventur auditores, nec intempestivis de- 
dicationibus onerentur homines, quibus authores sunt ignoti. Quod 
si quis parentibus, tutoribus, propinquis aut patronis, a quibus bene- 
ficia accepit, progressus suos declarare velit, faciet id disputatione 
pnblica, in qua etiam cautum sit, ne pluribus una disputatio vel 
aliud aliquod exercitium variatis titulis dedicetur, sub poena gravi 
a facultate determinanda. 

5. Has quoque disputationes decet modestia, candor et vere- 
cnndia. 



38 1655 &r8 konstitutioner. 

Cap. XIX. 

De lectionibus tum in genere tum in specie. 

In genere. 

1. Rector cam facultatum decanis diligenter dispiciet, ne quid 
juventuti publice proponatur, quod a R:a M:te ad petitionem se- 
natuB academici non fuerit approbatum. 

2. Quando prselectionum catalogus formandus est, prius in 
facultate convenient professores singuli^ et quisque significabit, quid 
et quomodo docturus est per subsequentem annum. 

3. Omnium docentium prsecipua cura erit^ ut juventus rect<e 
informetur, et sine multis ambagibus ad rerum non fucatam cogni- 
tionem deducatur; itaque commentariis prolixis dictandis tempus 
non terent. 

4. Quantum fieri possit, dabunt operam singuli, ut annuo spatio 
lectionem quisque suam (: nisi author prolixior sit:) finiant. Sic 
veteris testamenti scripta fere singula, excepta genesi^ psalmis et 
prophetis majoribus, annuo spacio absolvi possunt. Locorum autem 
theologicorum explicatio biennii spacium requirere videtur. Sic 
jurisconsulti dabunt operam^ ut legum sueticarum itemque iustitu- 
tionum et similium tractatunm enarrationem per annum absolvant. 
Medicorum alter suam lectionem institutionum medicarum uno anno 
pertexet, alter pro quantitate libri tempus sufficiens adhibebit. Sic 
plerique philosophi anni spatio poterunt absolvere quisque suam 
prffilectionem. 

5. Professores, imprimisque philosophisa, disciplinas suas clare 
et perspicue, sine omnibus prorsus scholasticorum perplexitatibus, 
inutilibusque speculationibus^ tricis et subtilitatibus juventuti pro- 
ponent, inque iis tradendis rerum tractandarum indoli ac discen- 
tium captui accommodatum methodum accurate tenebunt. 

De lectionibus in specie. 

Cum quatuor sint facultates multumque juvet rem literariam 
certus ordo^ hic quoque imprimis in academia observari debet. 

l:o. Theologorum. 

Theologorum primus, qui et pastor civitatis, hora nona libros 
scripturse novi testamenti ex textu originali explicabit et prseterea 
quotannis partem aliquam historiae ecclesiasticas novi testamenti a 



1655 &r8 konstitutioner. 39 

nato Christo ad pnesentia tempora deductee opportune prosequetur^ 
ut integram triennii spatio absolvat. 

Secundus hora 8. scripturse canonicae veteris testamenti libros 
historicos ex originali t-extu enarrabit^ simulque quotannis certis etcom- 
modis temporibus historiam ecclesiasticam vet. testamenti inde a con- 
dito mundo usque ad natum Christum int^ram in compendio proponet. 

Tertius hora 2. pomeridiana reliquos vet. testamenti libros ca- 
nonicos inprimisque psalmos et prophetas majores atque minores, 
itidem ex originali textu interpretabitur. 

Quartns hora tertia pomerid. tractabit locos theologicos seu 
articulos fidei^ priori biennio ex publicis verse ecclesiae confessionibus 
et prsecipue Augustana^ in concilio Upsaliensi recepta^ altero bi- 
ennio^ vel ad summum triennio, ex locis theologicis authoris in 
patria academia recepti, una cum praecipuis controversiis. 

Quanquam autem quivis theologorum ad sibi juxta sessionis 
ordinem hic assignatas lectiones alligatus esse debet, nihil tamen 
prohibety quin gravi de causa permutatio aliqua lectionum inter 
eosdem fieri possit^ vel ex mandato B:se Maj:tis^ vel de consilio et 
consensu cancellarii et senatus academiae; ut verb. gr. theologorum 
primo committantur lectiones secundi, vel tertii etc. et vicissim: 
modo id diligentissime caveatur, ue sic lectiones uUse negligantur^ 
sed omnes seque bene vel certe melius tractentur. Noverint vero 
theologiae professores^ sibi severe prohibitum esse^ ne philoso- 
phicarum disputationum scholastica commistioney unde pontificise 
tenebrse et abominationes olim exortae sunt^ doctrinam suam, scripta 
adcoque theologiam ipsam deforment. Id qui fecerit et admonitus 
parere recusaverit, gravi cancellarii et senatus academici censura 
coercebitur. Operam etiam dabunt, quantum fieri potest, ut lectio- 
nibus theologicis adscripti studiosi fundamenta linguarum, inprimis 
hebrese et grsecse^ jecerint. 

2:o. Jurisconsultorum. 

£x juris professoribus primus jus civile suecorum privatum^ 
primo tyronibus in illo studio nude et cum necessaria textus para- 
phrasi explanabit; deinde vero in doctrina juris^ tam patrii^ quam 
publici universalis et civilis romani aliquantum provectis^ fontes 
juris suetici ex jure natiu*ali et positivo divino et humano^ gen- 
tium prsecipue moratiorum derivatos monstrabit^ collationemque cum 
jure romanOy ut et antiquorum sueo-gothorum, intemorum et exter- 
norum^ vicinorumque germanorum^danorum et aliorum populorum legi- 



40 1655 irs konstitutioner. 

bus instituet. Itemque ex jure suecorum civili privato selectas juventuti 
qusestiones ad regni statum et praxim forensem accommodatas pro- 
ponet; leget autem antemeridiana hora nona in auditorio gustaviano. 
Secundus institutiones juris civilis romani^ legibus patrise ac- 
commodatas^ quotannis absolvet dabitque operam^ ut studiosi, per- 
ceptis juris elementis^ quam facillima via ad ipsa jurisprudentise 
romanae adyta in reliquo illius juris corpore deducantur, monstratis 
legum romanarum rationibus, magis ex jure naturali et positivo, 
divino et humano, gentium prsecipue moratiorum, quam ex variis et 
non necessariis interpretum allegationibus: docebit autem hora 2 
pomeridiana. Ambo vero professores juris in hoc incumbent^ ut 
quotannis^ sive ab ipsis per vices sive ab adjuncto ejusdem facul- 
tatis, jus publicum universale^ quod inter populos plures et sunmias 
populorum potestates pace et bello intercedit^ proponatur privatim. 

3:0. Medicorum. 

1. Ex professoribus medicinse primus practicus erit, et ex in- 
stitutionibus medicinae quotannis proponet, quse sanitatem tam tu- 
endam quam restituendam, medendique methodum et media dioete- 
tica, chirurgica et pharmaceutica concemunt: docebit hora. 

2. Secundus quotannis tradet physicam, et ex institutionibus 
medicinse eam partem quae agit de corpore humano, morbis et signis 
morborum: atque ideo anatomicen, botanicen et chymicen, suo quam- 
que modo et tempore, convenienter tractabit et juventuti ob oculos 
ponet. Sectionem vero anatomicam ad minimum quolibet biennio 
semel instituet, suppeditante prsefecto arcis humanum cadaver. Spec- 
tatores singuli unam marcam solvent^ ex quibus anatomico dimidinm, 
reliquum fisco facultatis medicee cedet. Professores tamen et stu- 
diosi medicinfe gratis ad inspectionem admittentur. 

3. Quod si uterque ei labori per vices prseesse voluerit, tum 
duo illi medici pecuniam anatomico debitam inter se sequaliter 
divident. 

4. Cadaver peracta sectione ritu consueto sepelietur, comi- 
tante anatomico et medicinse studiosis cseterisque spectatoribus. 

5. Uterquc autem medicus aliquid ex Hippocrate et Galeno 
per vices proponet. Danda insuper opera, ut chymica laboratoria 
habeantiu* et exerceantur^ ut usus physicse in medicina plenius 
elucescat. 

6. Prseterea horum utriusque ofBcium erit sedulam curam in 
pharmacopseum ipt^nder^ pec permittere; ut quicquam ille negligat 



1655 kn konstitutioDer. 41 

eorum, quie ad istius muneris rectam justamque administrationem 
necessaria sunt, qusdque ad probam pharmacopolii instructionem 
ipsi a senatu academico prsescripta fiierint, ad quam servandam jure- 
juraDdo obstringetur. 

7. Hi quoque pharmacopolium semel ad minimum visitabunt 
quotannis, quandocunque consistorio placuerit^ idque ex improviso 
et pharmacopffio non prsemonito. Adjunget autem ipsie senatue aca- 
demicus ex professorum numero visitatores duos et prseterea aca- 
demiae secretarium^ qui jubentibus inspectoribus^ si quid notatu 
dignum obvenerit^ in acta referet Quin ssepius particularia pharma- 
copolii examina etiam licebit medicis^ quantumvis renitente pharma- 
copseo^ instituere, si quando ipsis visum ita fuerit, et necessitas 
postulaverity prcesente itidem secretario^ si officium hoc ab ipso con- 
tingat requiri. 

4:o. Philosophorum. 

1. Visum est S:8e R:se M:ti^ ut mathematum professores duo 
sinty quorum primus cosmographus seu ptolemaicus erit, et docebit 
astronomiam primorum et secundorum mobilium^ trigonometriam 
sphsericorum, gnomonicam^ computum ecclesiasticum^ geographiam^ 
usum globorum cum arte navigandi : idque hora quarta in auditorio 
vet. maj. 

2. Alter euclideus proponet arithmeiicam cum logistica sexa- 
genaria et reliquis partibus doctrinam numerorum spectantibus^ 
geometriam theoreticam et practicam, geodsesiam^trigonometriam pla- 
norum^ opticam et architecturam civilem^ monstrabitque usum vari- 
orum instrumentorum mathematicorum^ idque hora tertia in auditorio 
veteri ; privatim vero hsec tradenda sunt^ architectura militaris^ per- 
spectiva practica^ apologistica principum et mercatorum. 

3. Ldnguarum orientalium professor hebneam linguam docebit 
ex veteri testamento^ caldseam ex Esra et Daniele^ item targum 
Oncheli^ Jonathanis etc.^ syram ex novo testamento et psalmis ali- 
isque scriptis, arabicam ex antiquis bibliorum versionibus aliisque 
probatis arabum scriptis, rabbinicam ex commentatoribus in biblia 
et aliis. Si quando disputare volet^ materiam promet ex locis con- 
troversis textus biblici^ sed tamen, quatenus a crisi et idiotismo 
juvari orthodoxus sacrse scripturae sensus potest. Et hujusmodi 
disputationes^ si dogmata theologica attingunt^ censurse facultatis 
theologicse subjiciendae erunt, priusquam in publicum emittuntur. 
Pocebit bora poqa in i^uditorio vet. min. 



42 1655 &r8 konstitutioner. 

4. GrseciB linguffi professor taradet cognitionem ct usum istius 
linguae in probatissimis quibuscunque authoribu8 ecclesiasticis et 
profanifi, imprimis autem in historicis optimce not» quoad stilum, 
ut et oratoribuB^ philosophis et poetis. Juventutem insuper in recte 
scribendo et loquendo exercebit privatim et publice^ ubi libuerit, in 
dedamationibus et disputationibus habendis. Docebit hora in aud- 

5. Philosophise civilis professor quotannis ethicam et politicam 
ex Aristotele, illam uno^ hanc vero altero semestri^ cura necessaria 
tantum textus paraphrasi^ absolvet. Et ut studiosi sine ambagibus 
reipublicae prseparentur^ in doctrina morum et politices probatissimos 
quosque authores^ sacros et profanos, graecos, latinos et aliarum lin- 
guarum, Aristotelis lectioni ordine convenienti adjungendos et pri- 
vatim legendos juventuti commendabit. In politicis autem^ cum ad 
alia omnia tum maxime ad jura majestatis enucleate cognoscenda, 
qua publice^ qua privatim auditores suos manu ducet, monstrabitque 
exemplo patriarum constitutionum quse sit et esse debeat siunmse 
potestatis cura: 1. circa religionem et sacra, 2. in justitiffi admi- 
nistratione^ 3. quoad status defensionem et securitatem terra et 
mari, 4. circa oeconomiam^ non modo in procuranda rerum om- 
nium sufBcientia^ tam ruri per agrorum et rei metallariae culturam^ 
quam in urbibus et oppidis beneficio opificiorum et commerciorum; 
sed etiam 5. in serario recte constituendo et augendo; docebit hora 
8 in aud. min. 

6. Historicus universalem historiam ex authore aliquo eximise 
notse^ particularem vero sacram e Suipitio Severo^ assyriam^ per- 
sicam et grsecam e Justino, Comelio Nepote et Curtio, romanam 
ex Vellejo, Eutropio, Ploro et Sexto Aurelio Victore, suecicam ex 
bono aliquo rerum domesticarum scriptore vel propria historiae pa- 
trise enarratione breviter tradet, et simul, ubi supradictorum aliquis 
in descriptione vel deficit vel desinit, seriem rerum gestarum ex 
uberioribus historicis supplebit. Ad particulares autem singulorum 
populorum, tam veterum, quam hodiemorum, prsecipue vicinomm 
historias ex probatissimis quibusque authoribus fnsius cognoscendas 
viam juventuti publice et privatim monstrabit, accensis ubique in 
historiarum lectione necessariis proficiendi facibus ex veteris et re- 
centioris sevi chronologia, geographia et genealogia. Usum histori- 
amm in ecclesise, politiae et oeconomiae administratione ostendet, 
cumque prsesenti reipublicse statu veterum remmpublicamm exempla 
conferet, idque hora prima pomerid. in aud. vet. maj. 



1655 kn konstiiutiouer. 43 

7. EloquentisB professor r^us propouet prsBcepta Arietotelis 
de arte rhetoricay CiceroDis de oratore et QuiDtiliani institutiones 
oratorias^ usumque eorum mODstrabit in veterum et probatissimorum 
anthorum scriptis, orationibus et epistolis. Juventuti dabit pro 
siD^ilorom captu dispositioDes epistolarum, progymnasmatum et 
orationum^ quas scribant et recitent; prius privatim, prsesente et 
dirigente pronunciationem professore eloquentise, quoties opus fuerit, 
deinde publice idque ex memoria. Ad quod ipsum omnes auditores 
erunt obligati. Materiam autem orationum depromet, tum ex sacris, 
taoai prophanis authoribus, tum etiam regum Suecise annalibus et hi- 
stoiiis. Imprimis hsdc exercitia ad laudem D£i, ecclesise sedifica- 
tionem et hujus regni, regum, itemque procerum memoriam ad 
posteros propagandam conferet. Docebit hora 4 in audit. gustav. 

8. Foeseos professor in arte couscribendi versus instituet au- 
ditores, prseceptis ex Aristotele vel Horatio de arte poetica aliove 
probato authore desumptis. Usum autem prseceptomm monstrabit 
inprimis in Virgilio^ Horatio, Ovidii metamorphosi et aliis veteribus 
purioriun carminum scriptoribus. Docebit hora prima in audit. gustav. 

9. Logices professor logicam enarrabit, ubi cavebit, ne per- 
plexis Bcholasticorum disputationibus et dictatis juventutem fatiget. 
£jus vero usus, cum non in disputationibus duntaxat appareat^ ve- 
rum in compositione et resolutione vim suam maxime ostendat^ 
operam dabit logicus^ ut prsecepta potius ad usum in scriptis et 
operibus illis, in quibus logicse artificium evidentius apparet, trans- 
ferat^ quam ut in nudis prseceptis et controversiis acquiescat, idque 
faciet sine muitis ambagibus. Terminos quoque et distinctiones in 
metaphysicis traditas^ quse insignem prse reliquis usum in faculta- 
tibus et disciplinis percipiendis atque tradendis habent^ breviter et 
Bobrie explicabit. Docebit hora 8. in audit. vet. majori. 

Coronidis loco professores singuli in id sedulo incumbent, ut 
quisque in sua professione servet puritatem latini sermonis pro 
indole cujusque disciplinae. Atque hoc constitutum sit de publicis 
lectionibus. In privatis exercitiis publicas horas, nisi publicus profes- 
sor, nemo occupabit. Isque privatum collegimn suscepturus cavebit 
primo, ne eandem proponat lectionis materiam, quse iUa hora publice 
tractatur. Deinde ne ullum auditorem in privato collegio admittat, 
qui ea ipsa hora publice docentem audire solet. 



44 1655 irs konstitutioner. 

Cap. XX, 

De atiscultatione lectixmum et examinibus. 

1. Rector publico affizo programmate monebit studioBam ja- 
ventutem^ ut certo die se adscribi curet publicis leetionibus: singu- 
lariter vero ad audiendas lectiones aliquot, et in illis ad minimum 
unam theologicam, obstricti erunt 1. illi qui gaudent stipendio regio 
aut magnatum aliorumve, ad quamcunque pertinent facultatem; item 
2. quicunque stipendia hujusmodi exspectant aut desiderant^ nec 
non 3. qui initiari cupiunt sacro ministerio; quique 4. gradum ali- 
quem aut alias demum honorificas commendationes a rectore ad 
Reg:m Maj:tem^ proceres, episcopos aliosve affectant. 

2. Postea quisque professorum^ assumpto suorum auditorum 
catalogO; in singulis lectionibuS; quantum fieri potest^ inspiciet, 
quinam diligentes fuerint aut secus; negligentes autem consistorio 
indicabity cujus erit de causis absentise judicare. Interdum quoque 
inquiret in absentes^ ut sciat, quo testimonio singulos cohonestare 
debeat. Rector etiam et decanus aliquando ex improviso cujusque 
professoris lectionem adibunt et in diligentiam auditorum placide 
inquirent. 

3. Hi oetiduo^ ante mutationem rectoratus sestivam^ examina- 
buntur, et qui lectiones aut disputationes publicas neglexisse depre- 
henduntur, si stipendiarii fuerint, portione stipendii vel toto mulc- 
tabuntur, pro ratione negligentiae; si vero alii, in promotionibus 
juxta dijudicationem senatus academici cseteris diligentioribus erunt 
inferiores. Singulis istis examinibus assidebunt omnes omnium fa- 
cultatum professores nec non, si fieri potest, ipse procancellarius. 

4. Quisque professonim studiose videbit, ut auditores recte 
percipiant et retineant illa, qu» publice proponuntur, invitando eos 
ad sciscitandum sese de iis, quse forte perperam aut non percepe- 
runt, eaque denuo clarius explicabit publice et privatim. 

5. Quia vero in informationis modo ssepe erratur, eo quod non 
satis attenditur, ad quod quisque discipulus sit habilis: idcirco^ si 
cui sit setas^ ingenium et facultas diutius continuandi literarum stu- 
dia^ ducatur per omnes scientias et linguas inservientes facultati^ in 
qua aetatem terere decrevit. Quibus vero est major temporis, in- 
genii ac sumptuum augustia^ ad ea contenc|<^ntj quse ac| vitse genus^ 
quod elegerunt^ proxime coiiducunt;. 



1655 &r8 koDstitntioner. 45 

Porro facultatum omniura professores^ et cum primis cujusque 
inspectores, siagulos fidei et curae suce commissos diligenter ad 
eligendum certum aliquod vitse genu8 oportune admonebuat; quod 
si capessere studiosi aliquantum distulerint, ultra decimum octavum 
statis annum haud permittentur prolatare, ne qua in illos temporis, 
impensae et studiorum jactura ex tali neglectu promanet. 

Cap. XXLT. 

De feriis, 

1. Feriae ordinariae in academia erunt natales Christi a die 
S. Thome ad festum epiphanias: paschales a dominica palmarum 
quatuordecim dierum: caniculares triginta dierum. 

2. Quod autem studiosi indigenae saepius neglectis studiis ah*o 
se conferunty ibique diutius interdum commorantes vacua academiae 
auditoria relinquunt, id S:a R:a Maj:ta8 severe prohibet in poste- 
rum fieri, in delinquentes animadversura. 



Cap. XXTT. 
De inspectoribus. 

1. Aerarii publici et aedificiorum. 

1. luspectores hi ex numero professorum bini quotannis con- 
stituentur. 

2. Horum cura erit 1 . Yidere^ ut, quod ex reditibus academise 
qua&stor colligit, justo tempore aerario inferatur locoque tuto et bene 
munito asservetur. 2. Ut stipendia professoribus et reliquis aca- 
demiae membris bis in anno persolvantur^ ad tertium diem Aprilis 
dimidium summae, reliqnum vero circa 20 diem Septembris: alumnis 
autem regiis vigesima tertia die Junii et vigesima die Decembris. 
3. Providere ne bona academise, fundi et coloni a quaestore inique 
tractentur, ne minuantur reditus. Quare ad minimum quinto quo- 
libet anno visitatio omnium praediorum instituenda est. Et si qua 
remissio census rustico alicui necessariis de causis concedenda vide- 
atur, id post acceptum a territoriali judicio testimonium in consi- 
storio majori pleno determinandum erit. PrsBterea si quando lu- 
strandum fuerit aliquod praedium^ eHgentur a consistorio certi pro- 



46 1655 kn konstitutioner. 

fessores, qui postridie eo contendent. 4. Ad structuram ac aedifi- 
ciorum academicorum reparationem aliosque academiae usus pecu- 
niam ex serario depromere^ eamque architecto et operariis reddere. 

5. ^rarium ipsum tribus clavibus clausum erit, sitque una in po- 
testate qusestoris, qui rationibus prseest, reliqu» penes inspectores. 

6. ^dificiorum quoque publicorum structuram curabunt, sarta tecta 
conservabunt et videbunt, ne quid seris publici in hsec frustra in- 
sumatur. 7. Privilegia denique et diplomata publica in loco satis 
tuto conservabunt, cujus claves erunt tres; habebitque unam rector, 
alteram qusestor, tertiam secretarius. Horum officium erit annuum 
et ambulatorium inter omnes professores; atque ab his serarii prae- 
fectis et qusestore rationes redituum et expensorum academise om- 
nium requiret easdemque examinabit procancellarius una cum rec- 
tore et selectis juxta facultates ex senatorio academiae ordine qua- 
tuor viris^ idque quotannis ad festum S. Thomse. Si quid vero de 
integro aedificandum, id ex consensu cancellarii fiet^ et requiratur 
consilium periti alicujus architecti. Postquam omnibus juxta regiam 
ordinationem de expensis persolutum fuerit, si quid relinquitur, id 
servabitur in aerario, nec inde quidquam uUi erogabit qusestor vel 
inspectores sine consensu consistorii, neque hoc sine approbatione 
cancellarii. Hi inspectores si quid neglexerint, consistorium majus 
potestatem habebit eos accusandi coram cancellario. 

2:0. Fisci facultatum. 

1. Fisci cujusque facultatis curam agat decanus et in facultate 
senior. 

2. Ex hac pecunia partem ad facultatis usura, reliquum vero 
in usus privatos distribuent collegis sequaliter omnibus. 

3:o. Alumqorum regiorum. 

1. In alumnos regios annui inspectores constituentur, ex ordi- 
nariis theologis unus, ex jurisconsultis et medicis unus, tertius ex 
philosophis. 

2, Hi 1. exercitiorum publicorum et privatorum rationem te- 
nebunt attendentque, quibus exercitiis vacent alumni. 2. Disputa- 
tionibus eorum privatis praesidebunt easque moderabuntur, theo- 
logus theologicas, jurisconsultus juridicas, medicus medicas, philoso- 
phus philosophicas. Disputabunt autem semel in hebdomade in 
philosophia, medicina vel jure et theologia per vices, nisi publica 
disputatio theologica aut alia solennis impediat. Quse autem ex 



1655 kn konstitatiooer. 47 

jore et medicina illis proponuDtur, ita debeut esse comparata, nt 
omDjbus prodesse possint. 3. Inspectores hi stipendia quoque pro- 
carabmit alumnis. 

3. Hsdc quoque inspectio erit annua et ad omnes professores 
ordinarios ambulabit, ordine progrediendo a senioribus ad juniores. 

4:o. Bibliothecae. 

1 . Bibliothecarius providebit^ ut bibliotheca necessuria utilium 
librorum supellectile instruatur et quotannis augeatur, instrumentis 
mathematicis et geographicis tabulis exornetur, et catalogus libro- 
rum sartus tectus maneat, nec libri studiosis petentibus extra bi- 
bliothecse limina permittantur. 

2. Libros singulos, secundum disciplinarum seriem^ rite dispo- 
nety a situ et pulvere puros servabit; et non solum generalem 
omniuxn librorum, sed etiam specialem singularum facultatum et 
disciplinarum catalogum justo ordine consignabit. 

8. Quibuslibet diebus Mercurii et Satumi ordinarie in biblio- 
theca aderit ab hora prima in quartam, ut eo tempore promat libros 
in loco bibliothec» eos consulere aut legere desiderantibus. Ad 
hanc operam conceditur bibliothecario unus amanuensis. 

4. Qui librum aliquem commodato accipit^ rationario biblio- 
thecae nomen inscribet^ simul etiam diem^ quo eundem restituere velit. 

5. Qui ultra dictum restitutionis diem libro accepto indiget^ 
conveniet bibliothecarium in bibliotheca^ et denuo pari modo nomen 
et diem consignabit; quam ad rem peculiaris codex est habendus. 

6. Qui librum sibi traditum quacunque ratione corruperit^ illse- 
sum alium nuUo modo deteriorem restituet, alias pretium illius 
duplo solvet. 

7. Admissus visendi causa comitatus sui appendicem et indoc- 
tam turbam limine arcebit. 

8. Bibliothecarius rationem accepti et expensi reddet eodem 
tempore, quo qu^estor id facere tenetur: officio autem renunciaturus, 
perfectos catalogos successori tradet, subsignatos a rectore et plu- 
ribus^ quos consistorium ad habendam rationem delegerit 

Juramentum bibliothecarii. 

Ego N. N. sancte polliceor^ me ea integritate, fide et industria 
in officio meo versaturum, qua par est et convenit vero bibliothe- 
cario^ et curaturum, ut omnes libri fideliter asserventur, aliique utiles 



48 1655 &rs konstitutioner. 

ac neoessarii cum senatus academici coDBilio, quoties opus fuerity 
emantur; nec absqne ejusdem consensu duplicati librii quibus bibli- 
otheca carere possit^ cum aliis permutentur aut vendantur. Annuas 
etiam rationes rectori et senatui academico constituto tempore red- 
dam, et reliquas ofBcii mei partes, in constitutionibus academise fu- 
sius expressaSy gnaviter et pro virili obibo. Ita me Deu8 adjuvet. 

Juramentum aroanuensis bibliothecse. 

E^o N. N. sancte promitto, me in demandato mihi officio fide- 
litatem, operam et industriam debitam adhibiturum^ ordinariis diebus 
et horis in bibliotheca adfuturum, sedulam librorum curam habi- 
turum^ eos recto ordine mihi a bibliothecario prsescripto disposi- 
turum^ et suis catalogis vel jam emptos et rite collocatos^ vel in 
posterum emendos et suo loco ponendos^ una cum rationibus ac- 
cepti et expensi in suum quoque codicem referendis, inscripturum, 
ac a situ et pulvere purgaturum. Illis, qui utenduni aut inspici- 
endum petunt librum unum aut plures^ ipse depromam eisque tra- 
dam, sed prsescio bibliothecario^ eosdem a singulis, qui commodato 
acceperunt^ prsefinito tempore repetam ; nec quantum in me est, 
committam^ ut mea incuria vel culpa ullus liber pereat, surripiatur, 
aut male tractetur, nisi inde teneri velim. Cum ab hoc officio dis- 
cessero, ejus rationes liquidas reddam. Ita me Deus adjuvet. 

5:o. Typographiae et bibliopolii. 

1. Typographiae et bibliopolii ordinarius inspector erit biblio- 
thecarius una cum professore aliquo^ ad quem ordo sustinendi hoc 
munus quotannis devolvetur. 

Horum munus erit 1. typographiae operas et rationes dirigere 
et prohibere^ ne quid typis excudatur^ quod a decano aut consi- 
storio vel professore aliquo non fuerit approbatum^ quod rixas et 
dissensiones excitet^ aut publicam societatem et bonorum famam 
Isedat. Quod si typographus quicquam typis excudit, quod decani 
aut alterius professoris manu non fuerit subsignatum^ vel exemplaria, 
antequam publice fuerint afBxa, aut alios libros, vel partes illorum 
sine consensu authoris distraxerit vel sparserit, tribus imperialibus 
vel poena graviori pro ratione delicti plectetur. 2. Si quisquam 
academise jurisdictioni subjectus extra ordinem professorium alibi 
scriptum diquid typis evulgare voluerit^ id prius facultatis decano 
vel professori^ ad cujus professionem spectat, exhibebit; delinquens 
eadem^ qua typographus, mulcta plectetur. 



1665 Ars konstitutiouer. 49 

3:o. Ut bibliopolam et bibliopegum, nisi id per se faciant, 
cogant, ut libros studiosis et academiae utiles sequo et a senatu 
academieo approbato pretio vendant ac compingant. 

4:o. lidera videbunt, ne studiosis et vulgo vendatur, quodsit 
in r>eum et religionem christianam blasphemum, vel in homines 
contumeliosum, aut quod praesenti regni statui noceat 

5:o- Catalogum librorum a bibliopola acceptum consistorio ex- 
bibebunt, ad pretium librorum seu taxationem examinandam. 



Cap. XXIII. 

De vita et moribus studtosonim. 

1. Pietas ab omnibus nostris studiosis et civibus colatur, re- 
ligio vera discatur, biblia quotidie mane et vesperi legantur; ad 
honorem Dei, ad incoluroitatem hujus regni omnia studia referantur. 

2. Nemo nomen Dei vane usurpet, aut pravis cupiditatibus 

prsetexat, epicuream securitatem et superstitionem quisque fugiat, 

caveatque scandalis doctrinae et morum studia sua deformare; contra 

faciens, nisi post admonitionem se emendaverit, relegabitur, aut 

alias juxta leges punietur. 

3. Veritatem in omnibus christianae doctrinae partibus discen- 
dis^ in omnibus literis et artibus atque disciplinis colendis, iu con- 
tractibus, in sermone, in gestu, in voce et moribus, in judiciis atque 
amicitiis quilibet amet et constanter amplectatur. Mendacia, falsas 
opiniones iu doctrina christiana et artibus vitae necessariis, omnes 
calumnias, obtrectationes, convicia, vanitatem, perfidiam, dolos, jac- 
tantiam, simulationes in dictis, factis ct gestibus, tanquam orcum 
fugiant et exsecrentur. 

4. Publica sacra nemo negligat, omnes ludi et obambulationes 
a sacris abducentes intermittantur. Qui diebus dominicis et pri- 
mariis festis sub concione sacra per plateas et proximos civitati 
campos discurrere deprehenduntur, carcere punientur. 

Eadem poena ii plectentur, qui sub sacris in templo, confa- 
bulationibus, ineptiis et strepitu, se aliosque a debita devotione avo- 
cant, nisi admoniti se emendaverint. 

5. Unusquisque vas et corpus suum, quod est Spiritus Sancti 
domicilium, possideat in sanctificatione et honore, nec se polluat va- 

1655 &rB konstitationer. 4 



50 1655 &rs konstitutioner. 

gis libidinibuR, adulterio aut stupro^ certam poenam lege determi- 
natam secum ferentibus. 

6. Venerentur singuli minietros verbi fideleS; crebro et rite 
utantur sacra synaxi^ cujus neglectus post seriam admonitionem 
severe punietur. 

7. Omnes magistratui et professoribus honorem debitum ac 
obedientiam pra?stent; serventque juramenta rectori praestita^ nisi 
perjurii infamia notari velint 

8. Nemo studiorum gratia Upsaliam venieus, ultra octo dies 
inscriptionem differet; sed omnes nomen suum apud rectorem edent, 
et se magistratui academico juramento adstringent, nec quisquam 
non inscriptum in sua mensa alet. 

9. Qui citati a rectore non comparuerint^ carceris poena plec- 
tentur. Si vero sententiae rectoris et eonsistorii parere contuma- 
citer detrectaverint, aut si arrestum vel vadimonium violaverint, 
citatique non comparuerint^ publicse relegationis poenam incurrent; 
quse^ ne quis ignoret, in eo consistet, quod ignominiam adferat, exer- 
citiis ac studiis liberalibus penes academiam interdicat, atque quam- 
diu duraverity ab ofBcio docendi et aliis publicis muneribus honori- 
ficis arceat. 

10. Nemo magnifico rectori, senatui academico vel professo- 
ribus singulis injuste obloquatur, multo minus maledicat vel resistat, 
sub poena legibus patriae et privilegiis regiis deiinita. 

11. Ad publicos actus^ declamationes^ disputationes, funera 
invitati sedulo frequenterque conveniant. 

12. Qui nullas lectiones publice audiunt, si admoniti se non 
emendaverint^ ad nulla beneiiciay quibus alias studiosi afBci soleut, 
admittantur; sed in patriam vel ad parentes ex academia remittan- 
tur; industrii vero debitis praemiis omentur. 

13. Cum vero studiosi quicunque^ sive nobiles sive alii, ad 
publicas professorum lectiones, disputationes^ vel orationes qnas- 
cunque audiendas convenerint, statim ingressi auditorium^ ante in- 
troitum professorum^ loca sibi destinata occupabunt^ nec aditum aliis 
quibuscunque sive januas occupando^ sive in auditorii pavimento 
consistendo, prsecludant. Quae vero in academia proponuntur^ dili- 
gentia summa notent. 

14. NuIIi studiosorum fas sit privatim habendo collegia, do- 
centium ofBcia invadere: nec quisquam^ praeter illos, qui publico 
docendi munere in academia gaudent, ullam chartam public^ tabulae, 
sine reetoris aut decaui alicujus consensu af!igat. Quaecunque autem 



1655 krs kon&titutioner. 51 

afiigeDda sunt, disputatioDes^ iutimatioDes^ alisevae chartae dod Disi 
finitis sacris tabulae affigeutur. Qui ex studiosis proprio ausu quic- 
quam affixerit^ arbitrarise poeuae a coDsistorio determiDaDdee ob- 
noxius erit. 

15. Chartas publice propositas, prograuimata rectoris et aca- 
demiae seDatus, professorum disputatioues^ vel de aliis uegociis sigDi- 
ficatioDes, Demo sub poeua carceris bidui, injussus revellat. 

16. ExagitatioDes scurriles et vexatioues scholasticorum aca- 
demiae receus adscriptorum^ eoruudem epulae et coDvivia^ sive do- 
mine accessus, sive quocuoque alio titulo aut praetextu tegautur, 
serio prohibeutur, sub poena relegatiouis tacit^e vel publicae pro 
ratioue culpae. 

17. Natioualia dcDique coDventicula quaevis pariter prohibita 
sunto. Quotquot deprehcDsi fueriut talia couvocasse vel adiisse 
perpetuae relegatioois poena plectentur. Qui hisce aedes commo- 
daverit, si acaderaiae jurisdictioni subjectus fuerit, eidem poenae ob- 
noxius erit. Sin vero alicujus aegroti, vel funeris curandi causa 
convenire studiosi voluerint, id fiet in asdibus rectoris. 

18. Omnes ludos inhonestos, tesserarum, aleae, chartarnm et 
similes lege prohibitos quisque vitet. Si quis deprehensus fuerit lu- 
dendo alienam pecuniam, libros, equos, aut quamcunque rem aliam 
ad se transtulisse, rector et consistorium ablata repetet et praeterea 
utrumque coUusorem secundum legem plectet, et per dies quatnor 
carceri mancipabit. 

19. Quisque suum teneat, ab alieno abstineat, sciens admissi 
sceleris poenam vel exclusionem vel aliam graviorem fore. 

20. Solvat quisque quod mutuo sumpsit, imprimis hospitibus 
pro victu et habitatione, solvatque ex pacto et lege fideliter ac 
tempestive. 

21. Omnes dod Decessarios sumptus, qui iu vestitum iude- 
corum, luxum, helluatioues et couvivia iDtempestiva et alias iDcp- 
tias profuuduDtur, quilibet fugiat; secus facieus plectetur carcere 
vel alia poeua arbitraria. 

22. Ab omDibus iujuriis, vi, fraude et caedibus aliorum corpora 
laedeutibus et vitam, sub poeua legibus expressa, a seditiosis tu- 
multibus sub poeua capitis, ab aedium oppuguatioDibus, feDestrarum 
elisiouibus, jaDuarum effractiouibus, sub poeua relegatioDis aut gra- 
viori UDUsquisque abstiueat. 

23. Si quis iu civitate Doctu vel iuterdiu globum plumbeum 
vel igues missiles ejaculatus fuerit, is sciat se hoc ipso facto iu 



52 1655 &r8 konstitutioner. 

relegationis poenam incidisse; si noctu vel interdiu bombardam pul- 
vere pyrio solum oneratam exploserit^ carceris poena plectatur^ bom- 
barda rectori cedat. 

24. Quicunque ultra horam uouam in caupoua desederit aut 
clamores Docturnos vel diurnos aliasve grassationes exercuerit se- 
cundum peculiare academiae institutum plectetur. Cauponarius post 
nonam vinum vel cerevisiam vendens a magistratu urbano poena 
secundum legem eandem afGcietur. 

25. Si qui deprehensi fuerint personati grassatores^ qui noc- 
turnos congressus cogunt vel iis intersunt, relegabuntur in perpetuum. 

26. Gladium interdiu circumferre interdictum sit: qui eundem 
tempore quocunque temere strinxerit, nisi aperta vi impetitus id 
fecerit, illum amittet. 

27. Qui duello conflixerit tam provocans, quam provocatus re- 
legabitur. Quique alterum provocaverit, etiamsi non sequatur con- 
flictus, eadem poena plectetur. 

28. Nullius raores quisquam infamia notet^ nec bonos et inno- 
centes fictis criminibus, sycophanticis calumniis vel libellis famosis 
laceret. In transgressores deprehensos, infami exclusione e tota 
academiae societate et ab omni in patria officio prohibitione graviter. 
animadvertetur. 

29. Discant vero studiosi adolescentes, nec superbe vel arro- 
ganter, nec nimis abjecte de se sentire deque prsesenti reipublicae 
statu, unde frequenter oriuntur de rebus variis querimoniae et la- 
mentationes, exterarum rerum admiratio, desperatio de rebus et 
actionibns prieclaris, magnum in reipublicse administratione impedi- 
mentum. Qu£e omnia educatione et informatione corrigenda sunt, 
ut erigantur raature juvenum anirai ad spem meliorem et prKclaras 
actiones; ubi etiam singularis praeceptorum industria requiritur. 

30. Studiosorum nemini ad exteras nationes et academias ire 
licebit, nisi qui secundum vitae suae institutum necessariae eruditionis 
partibus, oranino vero cognitione articidorum fidei in symbolis et 
confessione suecicas ecclesiae locorumque theologicorum auctore in 
academia recepto mediocriter instructus fuerit, profectuque suo pro- 
fessoribus probato, t^stimoniuni rectoris et decanorum in frequenti 
senatu recitatum impetraverit. 

31. In universum autem ab academica societate nemo, qui in 
patria et cura prirais dioecesibus promoveri cupit, absque academiae 
rectoris testimoqio discedet 



1655 irs konstitutioDer. 53 



Cap. XXIV. 
De privilegiis studiosorum. 

1. Studio8U8 iDtra sex miliarium spatium ab urbe Ubsaliensi^ 
sine authoritate magistratus academici capi aut de delicto conveoiri 
non debet, nisi in flagranti crimine deprehensus fuerit, vei uefarium 
aliquod facinus machinetur, aut perpetrato enormi sceiere fugam 
parare eum certo constet: tum ab aliis apprehendi et magistratui 
academico sisti debet. 

2. In alieno foro si litiget studiosus, sine dilatione causa di- 
judicetur; quod si superior evadat, magistratus ille, qui judicio prse- 
est, nisi sententiam cito exequatur, a supremo regis judicio poena 
arbitraria et convenienti mulctetur. 

3. Si injuria ab aliis quibuscunque citra omnem suam culpam 
affectus fuerit, qui injuriam intulit^ ultra ordinariam et legibus de- 
finitam poenam, viginti marcas laeso pendere tenebitur. 

4. Si studiosum contingat occidi, iidejussorem pro eo accipere 
nequaquam licebit, si capi interfector possit 

5. Studiosus habeat immunitatem onmium onerum publicorum, 
contributionum, pecuniarum de suo capite et similium. 

6. Propter contractum aes alienum studiosus carceri non man- 
cipabitur, si modo sponsores dare potuerit. 

7. Studiosi libroB, quos a patre acceperant, in divisione haere- 
ditatis in commune conferre cum caeteris cohseredibus, qui in literis 
non occupantur, nisi volentes non tenentur, sed pretium dent li- 
bris retentis. 

8. Studiosi habebunt vacationem militi», cujuscunque sortis 
sint vel conditionis, nec sub quocunque denique titulo ad eam in- 
viti trahentur. 

9. Studiosis proprium habere fiscum licebit. Unde sumptus, 
cum ad studiosorum extreme pauperum sepulturam, quando mori 
iUos contingit, tum ad compensandam operam medicorum, qui «gro- 
tos itidem pauperes visitare tenentur, possint depromi. CoUigetur 
autem stipes hoc modo, ut singuli, sive scholares antequam depo- 
nantur, sive advenientes studiosi antequam inscribantur^ apud de- 
canum in capsulam hunc in usum factam sex ad minimum marcas 
JQferant, idque una cum nomine euo in libro rationum^ qui itidem 



54 1655 ktB koDStitutioner. 

eum in finem apud decanum erit^ manu sua annotent CapsuIsB 
ejus duae erunt daves^ quarum unam rector^ alteram decanus ha- 
bebit. Nec decanatu suo quisquam exibit, nisi prius ex capsula 
ista, quicquid seris eo coUatum est^ in iiscum studiosorum in a;rario 
academiie asservatum transtulerit^ preesente qusestore. Fisci hujus 
similiter duee erunt claves^ quarum unam rector custodiet, alteram 
qusestor: qui^ quoties ad similes usus quicquam inde depromendum 
est^ simul aderunt, et in peculiari libro in eodem fisco perpetuo 
asservando^ ablatam inde summam, tempus nomenque eorum, quibus 
quicquam impenditur^ diligenter manu eorura, qui depromunt, cura- 
bunt consignari. 

10. Studiosus quilibety qui nomen suum apud academise nostra? 
rectorem est professus, potestatem habeat audiendi publicas pro- 
fessorum lectiones^ discendi artes bonas literasque, consulendi de 
studiis suis eos, quibus publice docendi munus est commissum, et 
petendi adeundique privata collegia. 

11. Studiosus quilibet potestatem habeat majoris in studiis 
suis auxilii gratia adeundae bis in singulis hebdomadibus biblio- 
thecae publicae, inspiciendorum bonorum librorum legendorumque ; 
excerpendi quoque facultas concedatur. 

12. Qui feliciori fuerit ingenio atque in studiis egregie profe- 
cerit, beneficiis academicis atque honoribus prae aliis omabitur; at- 
que qui gradum in patria acquirit, in docendi munere publico in 
ecclesiis vel scholis atque aliis honoribus reliquis prfleferetur. 

13. Ob pestem grassantem, pretii locationis dimidium studi- 
osis pro rata remittatur. 

14. Studiosus nisi biennio toto abfuerit privilegia non amittat 
neque intra id tempus reversus de novo quicquam pro inscriptione 
solvat. 

15. Privilegia hsec ad eos tantum pertinent, qui se, sicut stu- 
diosos decet, in academia gerunt, de quo rector et consistorium 
cognoscet: ceteri omnes excludantur. 



Has constitutiones, prout conceptis verbis expressae sunt, ab 
omnibus et singulis, quorum interest, accurate servari debere prse- 
cipimus; potestatem deferentes academiee magistratibus et inspec- 
toribus aoademiam secuudum preescriptas leges gubemandi et earun- 



1655 Ars konstitutioner. 55 

dem coDtemtores et violatores debita poena aflicieDdi. MaDdamus 
vero iis omDibus^ qaibus acadeniise administratio commissa est aut 
in posterum committenda erit^ ut ofBcii sui memores propositarum 
coDstitutionum prsescriptum urgeant sicque res omnes dirigant, ut 
quod a Nobis ex pia erga Deum et patriam affectione profectum 
est, felices successus sortiatur, in Dei gloriam et reipublicse incre- 
mentum. In rei fidem hsec propria manu subscripsimus et nostrum 
sigillnm scienter apponi curavimus. Datum et scriptum in arce 
Nostra regia Stockholmensi die 27 Junii anno 1655. 

CAROLUS GUSTAVUS. 



M. BIORENKLOU. 



1 



) 






) 



} 




J^ 



r 



«*« 






1 

J 



f